Vắc-xin Covid sử dụng virus bất hoạt và giảm độc lực…

0
76

(SINOPHARM & SINOVAC)

Sử dụng toàn bộ hay một phần virus gây bệnh để làm vắc-xin gọi là vắc-xin nguyên virus (whole virus vaccine). Đây là phương pháp chế tạo vắc-xin truyền thống và nhiều vắc-xin hiện nay đã được sản xuất theo công nghệ này. Có hai cách để làm vắc-xin toàn bộ virus: bất hoạt (inactivated) và giảm độc lực (live attenuated).

Trong công nghệ bất hoạt virus bị tiệu diệt hay biến đổi để không còn có thể nhân lên được và do đó không thể gây bệnh được. Vắc-xin bất hoạt có thể sử dụng cho những người suy giảm miễn dịch.

Trong vắc-xin giảm độc lực thì virus bị làm yếu đi tuy nhiên vẫn còn sống và tạo miễn dịch mạnh. Nhưng những người có vấn đề về hệ miễn dịch không thể sử dụng loại vắc-xin này được

VẮC-XIN COVID-19 BẤT HOẠT

Công Ty Duợc Phẩm Nhà Nước Sinopharm của Trung Quốc phát triển vắc-xin bất hoạt COVID-19 có tên là BBIBP-CorV, cộng tác với Viện Sinh Phẩm Bắc Kinh để nghiên cứu virus từ 3 bệnh nhân sau đó chọn 1 chủng làm vắc-xin. Họ nuôi cấy trên tế bào rồi sử dụng chất beta-propriolactone để bất hoạt virus làm cho chúng không phát triển nữa.

Một công ty tư nhân khác là Sinovac thì làm vắc-xin CoronaVac. Công ty này lấy virus từ các bệnh nhân ở Trung Quốc, Anh, Ý và Thuỵ Sĩ cuối cùng chọn virus ở Trung Quốc. làm nền tảng. Họ nuôi cấy virus với số lượng lớn trên tế bào thận khỉ và bất hoạt chúng cũng bằng beta-propriolactone.

Cả hai công ty đều sử dụng aluminum hydroxide làm chất phụ gia để gia tăng kích thích tính miễn dịch. Vaccine Covaxin còn sử dụng thêm một phụ gia khác là một phân tử có tên là TLR “Toll-like receptor (TLR) 7/8 agonist – các phân tử này hoạt hoá các tế bào trình diện kháng nguyên (antigen-presenting cell) do đó kích hoạt cả hệ miễn dịch dịch thể cũng như miễn dịch tế bào, đặc biệt là các tế bào lymphô Th1.

Sinopharm và SinoVac đều công bố kết quả các nghiên cứu ở pha 1&2 trên The Lancet Infectious Diseases. Số liệu cho thấy vắc-xin an toàn được dung nạp tốt. 30% người được tiêm có phản ứng nhẹ và trung bình gồm sốt và đau nơi chích. Tuy nhiên các số liệu về pha 3 chưa được công bố hoàn toàn và nhà sản xuất nói tác dụng 79%.

VẮC -XIN COVID-19 GIẢM ĐỘC LỰC

Hiện chưa có vắc-xin chống covid loại giảm độc lực. Có một số nghiên cứu trên những dòng có tiếm năng như A50-18 của SARS-CoV-2. Nghiên cứu thăm dò trên khoảng 650 mảng virus tìm thấy 4 đột biến nhạy cảm nhiệt (temprature-sensitive), chỉ có tác dụng gây bệnh tế bào ở nhiệt độ 32°C, nhưng lại không có tác dụng gì ở nhiệt độ 37°C. Khi cho chuột lang Syria nhiễm virus này thì không gây tổn thương phổi hay giảm cân như dòng virus hoang dại nhưng sau đó lại chuột có miễn dịch chống lại SARS-CoV-2. Từ nghiên cứu này các nhà nghiên cứu hy vọng chế tạo được vắc-xin Covid qua đường mũi… Vắc xin giảm độc lực tạo miễn dịch mạnh mẽ và lâu dài hơn vắc xin bất hoạt. Điều chưa biết rõ là sự đảo ngược độc lực có xảy ra không và nhất là trên người suy giảm miễn dịch bệnh lý.

Cho đến giờ này tác dụng thật sự của 2 loại vắc-xin bất hoạt từ Trung Quốc vẫn còn gây nhiều tranh luận. Từ Trung Đông như Bahrain, UAE qua Nam Mỹ như Chile và Uruguay, đến Châu Phi như Seychelles, nhiều nước đã triển khai tiêm chủng bằng các vắc-xin từ Trung Quốc, đang bị các đợt bùng phát dịch nặng…

 Ngày 4-6-2021 tờ Washington Post chạy tít “Niềm Hy Vọng Lớn của Trung Quốc, SinoPharm, đang thấy sự nổi tiếng của mình mờ dần giữa các đỉnh Covid ở những nước đã sử dụng vaccine này” (China’s great vaccine hope, Sinopharm, sees reputation darkened amid covid spikes in countries using it). Đấy là một tiếng chuông cảnh tỉnh!

BS TRẦN TỊNH HIỀN