Tưởng niệm nữ danh ca Lệ Thu…

0
133

Chị Lệ Thu thương mến,

Giờ này chị đã bay xa khuất nơi nào, em ngồi đây nhớ đến lần cuối mình nói chuyện điện thoại với nhau. Giọng chị ấm áp, kèm theo tiếng cười, như vẫn còn muốn chọc ghẹo em chuyện này chuyện nọ. Như người chị cả mắng yêu đứa em mà mình hằng thương mến. Tại sao lúc chị còn sống em không nói được một lần là em thương mến chị?

Buồn lắm chị ạ. Vào đầu tháng 12 chị và em đã đồng ý lên talkshow của em “Một thoáng Quê Hương” cho đài Việt Mỹ. Rồi lệnh cách ly khiến chuyện quay hình phải ngưng lại. Sau đó Jimmy lại mời hai chị em mình lên Jimmy TV cho chương trình Giáng Sinh. Em gọi phone chuyện trò với chị khá lâu. Bàn nhau sẽ mặc màu gì.

Em nhớ em đã nói là em rất thương những nghệ sỹ của trước năm 1975, lần lượt chúng mình sẽ ra đi, nên nếu để lại được một kỷ niệm chung cho khán giả đã yêu mến mình, thì đó là điều hiện nay em rất muốn làm. Chị đã hứa sẽ ký tặng cho con gái của em, fan của chị, một CD mới.

Thế rồi chị phải vào nhà thương.

Em chẳng ngờ được lần đó là lần cuối cùng mình nói chuyện vui vẻ với nhau. Giọng chị nghe vẩn khỏe mà. Thật là không thể ngờ nổi!

Giờ này chị đã bay cao, chị có thể nhìn thấy, hiểu hết những điều mà mắt trần không nhìn thấy hết được. Chị cho em bày tỏ tình cảm của em dành cho chị từ những năm 1970 cho đến hiện tại chị nhé.

Lần đầu tiên em biết đến chị là vào thời điểm đài truyền hình số 9 Saigon mỗi đêm trước giờ phát hình đều cho khán giả nghe giọng chị với bài Tình Khúc Thứ Nhất của anh Vũ Thành An.

Chị ơi nghe giọng chị em phải lắng tai nghe mà quên hết mọi sự. Một giọng hát tròn đầy ngào ngạt thơm mùi lúa vàng quê hương miền Bắc.

Nghe chị hát em thấy cả một bầu trời xanh của thanh bình và hạnh phúc. Dù cho chị hát bài buồn thì cái buồn cũng không ảm đạm, mà chỉ như là một bức tranh tuyệt đẹp về tình yêu đôi lứa. Như một bài thơ lãng mạn mô tả buổi chiều tà.

Em cũng thích chị ở mái tóc ngắn “à la garconne” nhìn rất tinh nghịch. Vào cái thời mà đại đa số các nữ ca sĩ nào cũng để tóc dài thì mái tóc của chị cho thấy chị có cá tính rất mạnh mẽ, không cần theo ai, đường mình mình đi.

Em cũng thích luôn những tà áo dài có hoa thật to của chị, trông như những bức tranh các danh họa của nước Pháp đã vẽ nên.

Rồi đạn bom cày xới quê hương, sau 1975 có thời gian mình cùng hát trong đoàn Kim Cương. 10 đồng một đêm cũng còn hơn là phải đi kinh tế mới, phải không chị? Em thì son phấn áo dài chạy xe đạp đến rạp hát (thuở ấy không ai có xăng mà chạy gắn máy). Em thấy chị mặt không trang điểm lấy xích lô đến rạp, lanh lẹn chạy vào hậu trường rồi mới vẽ mặt.

Hát xong lại bôi hết phấn son ra về thoải mái trên xích lô. Thế cũng hay. Nhưng em cũng chợt tự hỏi mình. Hát có 10 đồng, chị đi xích lô thế thì còn gì nhỉ? Em thì chỉ đủ ăn tô mì trên đường về nhà chị ạ.

Rồi chị qua đến Mỹ, em qua sau chị những hơn mười năm. Thời gian ấy so với hiện tại thì thật là một thời gian hạnh phúc. Chị và em tuy ít khi gặp nhau nhưng hễ gặp là lại tay bắt mặt mừng. Em thương nụ cười của chị khi nói chuyện với em. Thú thật là em rất sợ những ai làm mặt nghiêm với em chị ạ.

Em rất vui mỗi khi chị tổ chức show gì chị lại nghĩ đến em. Những ngày vũ trường Majestic còn mở cửa, em đã đến hát với chị trong đêm của nhạc sĩ Lê văn Thiện do chị tổ chức. Gần đây nhất là đêm Lệ Thu tại San Diego cùng với Tuấn Ngọc và Trần Thái Hòa. Hai chị em mình song ca Như Cánh Vạc Bay. Giờ chị đã bay xa thật rồi. Chị rời xa đau buồn lo lắng. Chị đã trả xong nợ trần.

Em sẽ gặp lại chị một ngày nào đó nhé chị Lệ Thu. Chỗ đứng của chị trong lòng khán giả, cũng như trong lòng em, không ai thay thế được.

Em luôn nghĩ em không phải chỉ là đồng nghiệp của chị. Em là đứa em gái nhỏ của chị, chị Lệ Thu nhé!

THANH LAN

Một đêm buồn ở Quận Cam, tháng 1 năm 2021.

***

KHÁNH LY VIẾT TIỄN BIỆT LỆ THU…

’Lệ Thu ơi, chào bạn!’

MỸ: Khánh Ly kịp kho cá gửi tặng Lệ Thu, như lời hứa cách đây 20 năm, trước khi bạn bà qua đời vì Covid-19.

Lệ Thu, “giọng ca vàng” của tân nhạc Việt, qua đời ở tuổi 78, vào ngày 15/1. Khánh Ly cho biết từ khi bạn nằm viện đến trước lúc qua đời, bà luôn cầu nguyện phép màu xảy ra. Bà viết bài tiễn biệt bạn.

Đà Lạt 1963

Tôi đã ở đây gần một năm. Đà Lạt thời gian này còn hoang sơ, sạch sẽ và êm ả. Mừng vì có việc làm. Được hát và có tiền. Lại nữa gia đình bên nội của con tôi cũng có cơ ngơi ở đây. Tôi có chỗ nương thân. Tôi quên mau những ngày tháng Sài Gòn đèn xanh, đèn đỏ. Tôi quên ngôi nhà có bà nội với tiếng đọc kinh rầm rì mỗi đêm. Quên cái buồng trống trên hở dưới trên dòng kinh nước đen như mực bên chợ Đa Kao. Căn buồng có chiếc giường mà nằm xuống là tôi có thể thấy mông của người nào đó vừa ngồi. Sài Gòn chỉ là thoáng nhớ mơ hồ trong tôi. Không vui, không buồn, không chờ mong. Tôi chẳng có gì, chẳng có ai để nhớ.

Rất tình cờ tôi gặp lại Anh. Anh là người tôi đã gặp ở phòng trà Anh Vũ đường Bùi Viện bây giờ. Anh có vẻ ngạc nhiên, thích thú khi thấy ở đâu ra một con bé quê ệch mà lại biết và hát Chiều vàng (Nguyễn Văn Khánh), Con thuyền không bến (Đặng Thế Phong)… Anh bảo tôi đừng bao giờ quên nụ cười. “Vì nó sẽ mở ra cho em nhiều cánh cửa”, anh nói. Tôi thích Anh. Nhưng Anh thì không.

Chúng tôi đi bên nhau trên con đường đất nhỏ. Anh ôm vai tôi như ôm một đứa em trai và nói: “Này Mai. Về Sài Gòn đi em nếu em muốn đeo đuổi nghề này”. “Em không về đâu. Anh biết đó. Về Sài Gòn em sống làm sao. Nhà không. Tiền không. Việc làm không. Sài Gòn không có chỗ nào cho em”. “Vậy em có gì ở đây? Về Sài Gòn em sẽ có nhiều cơ hội khá hơn”.

Anh nói thêm: “Hiện nay có một ca sĩ mới nổi, hát bài Tiễn em (Phạm Duy – Cung Trầm Tưởng) hay lắm. Em có nghe Lệ Thu hát bao giờ chưa?”. “Em không biết. Em ở trên này làm sao mà nghe”.

Tôi chia tay Anh và mau chóng quên những gì Anh vừa nói về Lệ Thu. Tên của cô ca sĩ đó không gợi cho tôi một chút nhớ gì. Mấy năm sau tôi mới biết Lệ Thu chính là cô bé đã khóc sau khi hát một nhạc phẩm của Lam Phương, lúc chúng tôi cùng trong ban Hoa Xuân.

Tôi chắc Lệ Thu không nhớ đến con bé đen đủi đã chủ động đến hỏi han rồi tự giới thiệu: “Đằng ấy là Lệ Thu, còn tớ là Lệ Mai”. Bấy giờ, cô ấy đã là một tên tuổi được chú ý, được đánh giá cao. Chưa thể nào bằng Lệ Thanh, Thanh Thúy, nhưng Lệ Thu chen chân được ở đất Sài Gòn này cũng được coi là hay lắm rồi. Trong khi tôi vẫn chỉ là một bé con ngây ngô, nhút nhát chỉ muốn mãi mãi bám lấy Đà Lạt và coi như thế là nhất.

Lệ Thu và tôi có một tình bạn không thân không sơ, lúc gần lúc xa trong suốt nửa thế kỷ. Tình bạn chúng tôi không hoàn toàn êm ấm, có thể có những điều không ưng ý nhau. Nhưng chúng tôi đã cùng trải qua vui buồn nửa thế kỷ. 50 năm. Ôi, một đời người thử hỏi được mấy lần 50 năm.

Khi tôi vẫn làng nhàng trong giới sinh viên học sinh quân đội, Lệ Thu đã là “bà hoàng” của vũ trường, là tiếng hát sang cả của một tầng lớp quý tộc khoa bảng, những người nhiều tiền. Họ yêu tiếng hát Lệ Thu bởi chất giọng lành lạnh, kiêu kỳ. Tiếng hát của đỉnh cao vực sâu. Tiếng hát sắc lạnh như một vết chém. Dứt khoát. Không nương tay. Vết chém ngọt ngào.

Nhiều lần hát chung, đứng bên cánh gà nhìn ra, tôi bồn chồn xốn xang nghe Lệ Thu hát, nghe những tràng pháo tay như sấm rền dành cho chị. Chưa đến lượt mình, tôi đã muốn tắt giọng. Đành là hồn ai nấy giữ, nhưng đứng trước Lệ Thu, tôi không còn một miếng tự tin nào.

50 năm tình bạn, có lần tôi cũng nói xấu nàng. Tôi đã kể cho mọi người nghe chuyện chị ta làm biếng nấu cơm, rồi còn kể lể nào là vì là con một nên không biết nấu ăn, nào là do đẻ thiếu tháng nên được gia đình làm cho hết.

Khoảng 20 năm trước, trong một lúc cao hứng tôi hứa sẽ kho cá cho nàng. Lời hứa thì phải ráng giữ. Nhưng rồi vì bận chồng con, tôi quên. Thu không nhắc suốt 20 năm. Cách đây chừng ba tháng, tôi kho một nồi cá xong rồi chia cho bà con. Nhờ Jimmy đưa hộp cá kho cho Thu. Nàng kinh ngạc vì chính nàng cũng không nhớ lời tôi hứa.

Tháng 11/2020, một chương trình ở Mỹ mời cả hai quay chung. Lệ Thu và tôi đều quý cậu dẫn chương trình, lại được dịp hội ngộ, chúng tôi đồng ý ngay. Quay xong, vừa coi, Quang Thành hét tướng: “Hai cô trang điểm xấu quá, không được, phải quay lại”.

Dù có tuổi phải giữ hình ảnh đẹp nhất trước công chúng chứ. Tôi thì dễ, quay lại thì quay, nhưng mọi người ngại nhất là “giọng ca vàng mười” Lệ Thu. Nàng vốn làm việc đâu ra đó, bỏ đi làm lại biết nàng có đồng ý, có thời gian không. Ấy vậy mà nàng đồng ý ngay mới lạ.

Ngày quay, Jimmy đến đón tôi, rồi hai cô cháu tới đón chị Lệ Thu tại nhà riêng của chị đường Bolsa. Cả ba thẳng tiến phòng thâu. Đúng lúc chuẩn bị ghi hình, Lệ Thu hét tướng: Áo dài đâu rồi? Áo ở đâu ai biết. Thì ra, nàng để quên ở nhà. Cả đám nhìn nhau cười. Thằng bé Jimmy phóng như bay về nhà Lệ Thu lấy áo.

Ai biết được đó lần cuối chúng tôi gặp nhau. Ai biết được ký ức cuối cùng chúng tôi giữ về nhau chỉ là câu chuyện nhỏ như thế.

Lệ Thu đã bỏ đi. Lần trước quên áo. Lần này quên lời hứa với tôi, với Quang Thành. Lời hứa một tour xuyên Việt cho chương trình Vòng tay Nhân ái vào mùa hè tới ở Việt Nam. Nhiều người cho rằng hai cô ca sĩ này có ưa nhau bao giờ. Mọi người không biết rằng: Đối thủ của nhau lại chính là tri kỷ của nhau đấy chứ.

Thu ơi. Tôi nhớ Thu lắm. Mọi người nhớ Thu. Thương tiếc Thu. Cả một đời, Thu hát cho người. Giờ Thu mang theo tiếng hát ấy đi, mang theo nụ cười ấy. Thu đi nhé. Chào bạn.

KHÁNH LY

**Tấm ảnh cuối cùng chụp cùng nhau trong liveshow năm 2019 tại Mỹ