Những câu chuyện nhỏ…

0
78

… Từ đất nước này, nhân dịp đầu Xuân.

Hôm nay trên đường ra bãi xe, nghe tiếng chuông leng keng, vội tránh qua một bên; thấy bé gái chừng 5 tuổi đạp xe đạp 2 bánh thật chững chạc. Đi qua mình, em ngoái lại: cất tiếng cám ơn “Arigato gozaimasu”. Trời dễ thương đến cảm động, nhìn có bố mẹ nó theo không mà không thấy ai, chắc nhà gần đó thôi. Con ai sao mà khéo dạy… mà hình như con nít Nhật phần đông đều lịch sự có thừa vì đã huấn luyện từ nhà trẻ. Chợt nghĩ, phải chi sau 75 ở VN, các trường còn giữ lại môn công dân giáo dục chắc mình không phải nghe những câu chuyện giành đường tới giết nhau. Giờ thì một tiếng cám ơn khi nhường xe giống như chuyện cổ tích!

Câu chuyện thứ 2: Sáu năm trước, con gái học lớp 4 tiểu học. Thỉnh thoảng buổi sáng lái xe đi làm trên con đường nó tới trường. Học sinh tất cả đều đi bộ, đứa bé đi theo đứa lớn. Tới ngã tư, có ông cụ đứng phất cờ xin đường cho các cháu qua. Các cháu đi xong, ông đứng rạp người cảm ơn tài xế đã chờ. Về hỏi con gái, nhà trường mướn ông cụ lớn tuổi làm công việc nắng mưa tội nghiệp vậy. Nó nói: -Ông cụ làm thiện nguyện, không phải nhân viên. Nghe nói cụ đã từng làm trưởng phòng bưu điện của khu vực, về hưu, cụ ra phất cờ giữ an toàn cho mấy đứa nhỏ đi học. Thêm một sự cảm động, giờ đó nếu là mình về hưu… sẽ là giờ vàng, uống cà phê nghe nhạc! Ở VN, câu chuyện chắc cũng là cổ tích.

Nhưng chuyện không kết ở đó. Một hôm đi họp phụ huynh, cô giáo chủ nhiệm nhoẻn miệng cười khi gặp mình: Cám ơn con bé nhà ông đã làm một hành động tốt.

-Chuyện gì vậy Sensei?

Oh ông cụ làm thiện nguyện giữ giao thông cho học sinh phải nhập viện vì mổ. Con bé nhà ông nó viết thư hỏi thăm cụ. Cụ cảm kích gởi thư cám ơn trường và con bé. Nó tự nghĩ làm như vậy chứ không ai chỉ dẫn đâu.

Lòng cảm thấy vui vui, về nhà hỏi thì nó nói: -Thường thôi mà, ông cụ đã giúp tụi con thì con nghĩ hỏi thăm lúc ông nằm viện chắc ông sẽ phấn khởi, mau lành bệnh.

-Sao con biết địa chỉ ông cụ mà gởi?

-Thì đem ra bưu điện khu vực, ai cũng biết ông, Con trai của ông cũng đang làm ở đó.

Thường ngày có rất nhiều người tốt quanh ta, giúp ta mà ta không cảm được cái tình nghĩa đó, cứ cho rằng “Atari mae”, họ làm là chuyện đương nhiên; trong khi con trẻ nó thấy cần có hành động đáp trả khi có thể, như là một chuyện bình thường. Cám ơn đất nước này đã dạy dỗ con tôi biết cách sống.

Chuyện thứ 3: cũng đã khá xưa, 20 năm trước tôi đi giúp các thầy cô dạy trong các trường tiểu học có học sinh VN ở khu vực Kobe và Amagasaki. Đối với các em mới sang không hiểu tiếng Nhật thì mình dịch lại những gì thầy giảng dạy, giúp các em làm toán, luận văn v.v… Với các em sinh ra tại đây thì thu xếp giờ dạy tiếng Việt cho các em để đừng để bị mất gốc.

Một buổi sáng vào học, thầy chủ nhiệm cho các em đổi chỗ ngồi theo chu kỳ 3 tháng một lần. Sau khi đổi chỗ, các em sẽ quay qua bắt tay những đứa bạn chung quanh mình và cất tiếng “Yoroshiku” (Xin trân trọng… giúp đỡ nhau). Tuy nhiên, một tình huống xảy ra ngoài suy nghĩ của tôi, một cô bé VN mới qua Nhật, hơi chậm phát triển một chút, đưa tay để một cu cậu Nhật bắt, thì cậu quay ngoắt đi chỗ khác khiến tay con bé trở nên ngượng ngùng. Tôi đi tới tính nắm tay con bé thì thầy chủ nhiệm đã thấy được cảnh tượng đó. Lập tức thầy gọi cu cậu lên trên đứng, cho ngưng 3 tiết học để chỉ giảng vấn đề đối xử nhau với tình con người. “Em nghĩ thế nào nếu sau này em trở thành một thanh niên, đi làm, đưa tay bắt mà không ai bắt tay với em? Hãy suy nghĩ đi!”

Đợi thằng nhỏ thấm xong, thầy lại hỏi: -Do suru? Làm sao đây?

Thằng bé tới chỗ con nhỏ VN, đưa 2 tay nắm và nói: Gomennasai… (Xin tha lỗi).

Thêm một bài học, Trường Nhật họ đặt vấn đề giáo dục con người lên trên thành tích. Bỏ 3 tiết học chỉ để giúp thằng bé thấy được cái sai!

Câu  chuyện cuối: Ngày 11 tháng 3 năm 2011, loa cấp báo sóng thần đang đi vào ven biển Iwate. Các trường học sơ tán khẩn cấp. Trong lúc thập tử nhất sinh, hàng trăm em học sinh của một trường trung học cấp 2 phía trên cao đã chạy xuống trường tiểu học phía dưới mạn ven biển cách chừng 300m, để cứ từng đứa lớn, nắm tay một đứa nhỏ chạy ngược lên phía đồi cao, trước khi cơn sóng thần cao gần 30m ập vào xóa sổ.

Những đứa trẻ đó, sau này lớn lên, lúc nào nó cũng nhớ, nó đã được cứu, thì nó phải có bổn phận cống hiến lại cho đời. Dân tộc Nhật cứ vậy mà duy trì cái tinh thần sống thượng võ đã tiềm tàng trong con người của họ. Cho dù không phải là tất cả.

Những câu chuyện đó, tưởng rằng nó là sản phẩm đặc trưng của Nhật?

Không đâu, thế hệ tôi thời còn bé, trải qua những lớp học của các trường Phật giáo. Công Giáo tại VN… đã được dạy dỗ như vậy. Nó chỉ trở thành của hiếm sau 75 vì các hệ thống giáo dục tư nhân tôn giáo đã biến mất. Một số bạn bè La San hoặc chủng viện Sao Biển của tôi ngày xưa vẫn đang âm thầm bỏ công sức, góp phần nhỏ nhoi xây dựng lại một thế hệ biết “sống”. Tuy nhiên, để được hiệu quả thì nó phải cần sự cộng tác tích cực từ những người điều hành đất nước.

Năm nay, sau 42 năm cấm đoán, chúng ta nghe lại bài “Ly rượu mừng” được hát rộn ràng trên quê hương. Một ca khúc xuân vô cùng “nhân văn”. Niềm hy vọng trong năm mới của tôi là các trường học ngày xưa cũng được sống lại như bài hát này.

HUY NGUYÊN