Mạng xã hội ép báo chí?

0
259

Thật sự thì mạng xã hội có “chèn ép” báo chí khiến mất cả “cơm ăn áo mặc” không?

Mạng xã hội có khiến người ta không còn nhu cầu đọc tin tức từ báo chí không?

Tôi ngờ là ở đây có sự nhầm lẫn.

Báo chí có chức năng chủ yếu là thông tin. Cứ gọi vắn tắt là tin tức (không theo nghĩa hẹp là thể loại tin). Mạng xã hội có UGC, tức là nội dung do người tham gia là tác giả và chia sẻ với người khác. UGC này có chứa tin tức không? Có, nhưng rất ít. Rất thỉnh thoảng mới gặp trên mạng xã hội một thông tin người am tường sự việc chia sẻ khác với thông tin báo chí loan tải (hoặc chưa loan tải).

Rất hiếm. Cái thường gặp, ví dụ như trên FB, lại ngược lại: Người ta chia sẻ những tin tức đã đăng trên báo chí. Tôi tạm đặt sang bên, một là ông Trump, người qua Twitter nói trước những chuyện động trời, hai là tin giả trên mạng xã hội. Tin giả là câu chuyện riêng.

Phần lớn nội dung UGC không phải là tin tức, mà là những nhận định, tâm trạng, ý kiến…được gợi lên bởi các tin tức (phần nhiều do báo chí đưa). Tóm lại, nội dung chủ yếu về thời sự trên mạng xã hội không phải là bản thân tin tức, mà là phản ứng của công chúng với những tin tức (phần nhiều) được công bố bởi báo chí. Hoặc là những vấn đề (mà các vấn đề hình thành do các sự việc được đưa tin hoặc không được đưa tin).

Vậy thì bản chất có gì khác đâu? Chưa có internet, chưa có mạng xã hội, trên vỉa hè, quán nước, góc sân, người ta vẫn bàn về những tin tức này nọ và bình luận, mỗi người một góc nhìn cơ mà. Dĩ nhiên, với mạng xã hội, sự cộng hưởng hay cọ sát ý kiến, quan điểm, tức là sự giao thoa của các phản ứng với tin tức, diễn ra với tốc độ khác.

Để có tin tức gốc, các cá nhân riêng lẻ ít làm được gì. Khó so với bộ máy và dây chuyền tìm, khai thác, sản xuất của báo chí. Trên mạng xã hội, người ta thường dẫn link đến gốc nguồn tin. Do đó thực ra mạng xã hội thường “kéo” người đọc đến với báo chí hơn (Hiện báo đài nào chẳng có trang mạng của mình?).

Như vậy điều mà báo chí chịu sự cạnh tranh gay gắt với mạng xã hội không hẳn là chuyện tin tức, mà là những bình luận về tin tức..

Trên mạng xã hội có những tin giả? Vâng, vì nó là cái chợ, hàng giả thật lẫn lộn. Trong các cửa hiệu cũng có hàng giả, nhưng công bằng mà nói thì cửa hiệu phải giữ giá cho mình và dễ bị kiểm soát hơn. Mà xu hướng thì người ta vẫn phải trọng của thật. Đó là cơ hội cho các cửa hàng có uy tín.(Cửa hàng bán đồ rởm hay đồ không ai cần thì không nói ở đây).

Quay lại vấn đề: Nếu mạng xã hội cạnh tranh chủ yếu ở phần phản ứng với tin tức, thì báo chí nếu mất khách chính ở chỗ này, nếu tính tương tác yếu và có sự tách biệt quá lớn về nhận định.

Nhưng ở đây báo chí chất lượng có thể thấy thời cơ của mình. Các cụ dạy “Nói phải củ cải cũng nghe”. Cốt yếu là đừng coi người đọc báo là củ cải.

TRẦN ĐĂNG TUẤN