Lóng rày…

0
175

Đọc vô tình một đoạn:

“Ông Tám vụt co ro như con cuốn chiếu trước cặp mắt sắc bén của ông Phủ mà ông có cảm tưởng lúc nào cũng chong thẳng về ông. Miệng ông lắp bắp :

– Dạ… bẩm quan lớn… lóng rày được mạnh giỏi?

Cái mặc cảm thua thiệt vẫn không rời khỏi tiềm thức ông Tám. Ông khúm núm chưa dám ngồi làm ông Phủ phải nhắc lại :

– Ngồi đi chú Tám. Tôi có câu chuyện muốn nói với chú đây”

(Nguyễn Thị Thụy Vũ “Khung Rêu”

Thích dữ, lâu rồi mới nghe từ “Lóng rày”

Lóng rày là “hổm rày” đó đa

Hổm là quá khứ, Rày là nay, là hiện tại.

Hổm rày là từ bữa đó tới bữa nay.

Bữa nay là thời điểm nói, biết quá rõ, còn bữa đó là … bữa kia,  bữa kìa,bữa xa lơ xa lắc.

Khi người Nam Kỳ nói vầy, bạn hiểu ra làm sao?

– Ba ngày rày tao không có cơm ăn.

–  Có ông bá hộ Thiện trên Vĩnh Long gấm ghé xưa rày.

– Vậy từ rày về sau anh sẽ nhớ em.

– Nếu em không bằng lòng thì từ rày về sau, anh sẽ im như cái cối đá, như cái mộ bia.

Tui không hiểu sao mà từ “Xưa và nay” thành “Xưa rày” và thành “Hổm rày” qua “Lóng rày”?

Lóng rày là tiếng của người bình dân.

Lóng là gì?

Người Nam Kỳ hiểu lóng là một đốt tay, ngoài ngón cái, tất cả các ngón trong bàn tay đều có 3 lóng.

Rồi cây mía cũng có lóng.

Rồi cưa cây cũng xài lóng, cưa ra từng lóng.

Nhưng “Tiếng Lóng” thì chẳng dính dáng gì tới cái kể trên.

Tiếng lóng là ngôn ngữ của các băng đảng, lưu manh côn đồ, cờ bạc, đĩ điếm, hoặc bọn du thủ du thực nói chuyện với nhau.

Nói xa xôi, tiếng lóng là tiếng bình dân.

Thí dụ chết mà nói “đi bán muối” hay “Đứt dây nứng”, “Vào nhị tỳ”,  ”Ngủm củ tỏi” là tiếng lóng.

Vậy lóng rày cũng là ngôn ngữ của giới giang hồ, bình dân

Nói rõ hôn về chữ rày nè.
Ta hay nghe Nam Kỳ nói “rày đây mai đó”.

Thí dụ Hương Lan ca bài “Bông lục bình”:
Trồng trầu thời phải khai mương
Làm trai hai vợ, anh thương không đồng
Bỏ em số kiếp long đong
Tủi thân phận bạc má hồng
Rày đây mai đó bông lục bình trôi sông…(…)

Hiểu là “rày đây mai đó” là nay đây mơi đó.
Nó cũng giống thành ngữ “lang bạt kỳ hồ” hoặc “phiêu bạt kỳ hồ”.

Thiên hạ thường chê thứ lục bình.
Phận hèn bèo giạt sống linh đinh
Sông hồ bể cả trôi thân mọn
Bãi cát ghềnh hoang gửi kiếp xình
Đêm đến chờ trăng soi dáng nguyệt
Ngày qua đợi sáng đón bình minh
Theo mây tận hưởng đời phiêu bạt
Lướt sóng an nhàn số nhục vinh.

Nam Kỳ mình có chữ ‘thương hồ” là rày đây mơi đó, thương hồ là bán buôn mà đi như giang hồ, ám chỉ những người bán buôn bằng ghe tàu trên sông.

“Ta giang hồ nửa giấc lơ mơ
Sóc Trăng Cà Mau An Giang Đồng Tháp
Ghe thương hồ ta không vẽ mắt
Tới đây cắm sào ta ngủ qua đêm”

NGUYỄN GIA VIỆT