Lão mà chưa an…

0
1454

Ai được lợi trước quyết định kỷ luật chàng Chu Hảo?

Gã gặp chàng ở đâu là thấy khuôn mặt chàng luôn tươi rói cùng nụ cười.

78 tuổi, với thói bẩm sinh rạng rỡ nên sức trẻ, sức sống, sức yêu, sức thương, luôn tràn đầy. Gã biết, trước kỷ luật của Uỷ ban KT trung ương, chàng vẫn thế: cười.

Gã thích chàng ở nhiệt huyết của chàng với đất nước và lớp trẻ.

Chả thế mà chàng lẽ ra như bao quan chức nghỉ hưu an nhàn, rong chơi, phởn phơ với những đặc ân và những gì đã vun vén thì chàng lại hơn bao giờ hết dấn thân bất chấp chông gai.

Kết luận kỷ luật của UBKT là việc của đảng mà chàng là đảng viên cao cấp phải chấp hành, gã tôn trọng và không có nhời chê trách. Tuy vậy gã nghĩ, chàng chắc đồng tình với quyết định này vì cơ bản là chính xác.

Gã khách quan cũng phải công nhận quyết định kỷ luật chàng là… đúng.

Cái tội của chàng rõ ràng là tự diễn biến.

Khỏi cãi.

Nhưng chàng không phải bây giờ mới diễn biến mà diễn biến mấy chục năm nay rồi.

Là con cụ Chu Đình Xương ông trùm an ninh của đảng, được du học, rồi trở thành tiến sĩ vật lý của Pháp, chàng đã tự diễn biến khi không ai bảo lại nằng nặc đem cái thứ công nghệ thông tin và ủng hộ chết bỏ cái trò internet về nước, quảng bá nó để đến hôm nay nhà nước phải ra Luật ANM rất chi là vất vả ngăn chặn “tác hại” của nó.

Chàng tự diễn biến khi đảng của chàng mang tên là ĐCS chàng lại đòi đổi tên trở lại ĐLĐ thời cụ Hồ là chủ tịch. Tội ấy là chống lại cương lĩnh của đảng, không sai.

Chưa hết, nước đang tên là CHXCNVN chàng tự diễn biến đòi đổi trở lại VNDCCH như thời cụ Hồ cũng là chủ tịch. Tội ấy là chống lại pháp luật, hiến pháp hiện hành, có chạy đàng giời.

Chưa hết, Hiến pháp hiện thời ghi điều 4 đảng lãnh đạo, chàng tự diễn biến đòi bỏ điều 4 này thì rành rành tự suy thoái chính trị chứ còn gì nữa?

Gã đã nói rồi, cấm cãi. Mà cãi sao được?

Chưa hết, trong khi dân chúng và lớp trẻ đang yên lành khuôn mẫu tư duy, tầm nhìn, kho tri thức an toàn vốn có, chàng láo lếu lập NXB dám mang tên Tri Thức, bày đặt lắm trò tìm dịch rồi cho in quá nhiều cuốn sách đề cao các giá trị phương tây, các tư duy mới lạ hoắc, các tri thức lạ hoắc làm lộn tùng phèo nhiều lý luận xưa nay trong tháp ngà.

Diễn biến quá!

Chưa hết, chàng còn kéo bè với chàng nhà văn Nguyên Ngọc, một tay trùm tự diễn biến nữa, khi dám kêu gọi “Đất nước đứng lên”, mở trường Phan Châu Trinh rồi cùng tự diễn biến bỏ nhà bỏ cửa ngon lành, ăn cơm bụi, ở nhà cấp bốn ngày ngày lên lớp kêu gọi đám trẻ hành động vì dân trí, dân khí, dân sinh theo cụ Phan Châu Trinh – một nhà yêu nước mà chả theo cộng sản – không đúng quy trình hiện nay.

Chưa hết, chàng lại còn tự diễn biến khi nghe theo bà Nguyễn Thị Bình tuy từng là phó chủ tịch nước nhưng lại là cháu ngoại Phan Châu Trinh lập ra “Giải thưởng Phan Châu Trinh“ toàn trao giải thưởng cho các tác phẩm triết học, văn hoá, văn học, khoa học của những tác giả sống ở vùng ven Cương lĩnh đảng.

Quá quắt lắm!

Vẫn chưa hết tội, mà tội này lại rất nặng cơ. Khi chưa có luật biểu tình, chàng dám xuống đường hô vang khẩu hiệu chống Tàu xâm chiếm Biển Đông gây mất trật tự xã hội.

Ối giời, đảng viên cao cấp gì, con nhà nòi an ninh gì lại lộn xộn như thế?

Gã rất đồng tình với kỷ luật giành cho chàng Chu Hảo láo lếu này.

Nhưng như gã đặt câu hỏi, kỷ luật này lợi cho ai?

Gã xin trả nhời: lợi cho những kẻ không chịu diễn biến chuyển dịch theo con đường mà không ít lãnh đạo đảng đang chuyển dịch từ đặt lợi ích “còn đảng còn mình“ sang đặt lợi ích của quốc gia, lợi ích của dân tộc là tối thượng như bác cả Trọng vừa ký Nghị quyết Trung ương 8 vừa qua.

Gã xin trả nhời tiếp: lợi cho những nhóm lợi ích trong ngoài đang muốn chống lại tình dân, lòng dân bởi những trí thức như chàng Chu Hảo một đảng viên tinh hoa của đảng kia đang chiếm được tình dân, lòng dân.

Gã xin trả nhời tiếp: lợi cho các thế lực đang tìm mọi cách tách VN ra khỏi thế giới văn minh cũng như nền kinh tế sạch mà hiệp định CPTPP Quốc hội chuẩn bị sáng suốt thông qua và hiệp định EVFTA Chính phủ đang nỗ lực ký kết, bởi chàng Chu Hảo này là một trong biểu tượng gắn kết của các nước văn minh với xã hội dân sự VN với tư cách chủ tịch Hội hữu nghị Việt Pháp và là người được Tổng thống Pháp tặng Huân chương Bội tinh vì đóng góp cho mối quan hệ hữu nghị của VN với Pháp – quốc gia trụ cột của châu Âu.

LƯU TRỌNG VĂN

Lão Mà Chưa An

Báo chí vừa đưa tin, Ủy ban Kiểm tra Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đưa ra kết luận về ông Chu Hảo và đề nghị kỷ luật ông.

“Lão mà chưa an” tuyên bố như sau:

Phó Giáo sư Tiến sĩ khoa học Chu Hảo là một trí thức lớn của Việt Nam. Ông là một nhà khoa học tài ba trong lĩnh vực vật lý kỹ thuật. Ông đã có những đóng góp to lớn trong việc xây dựng các viện nghiên cứu vật lý và khoa học hàng đầu của Việt Nam. Với tư cách Thứ trưởng Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường, ông đã có những đóng góp to lớn vào việc hoạch định chính sách khoa học công nghệ, nhất là công nghệ truyền thông thông tin (ICT) ở Việt Nam, ông được dư luận và cộng đồng ICT Việt Nam đánh giá là một trong những người có công đầu đưa Internet vào Việt Nam.

Từ khi nghỉ hưu, với tư cách Giám đốc Tổng biên tập nhà xuất bản Tri Thức, ông đã có công to lớn trong việc khai dân trí với việc cho xuất bản hàng trăm đầu sách kinh điển trong tủ sách Tinh hoa, đem đến cho dân tộc ta những tri thức căn bản nhất của nhân loại mà ta nhất thiết phải biết nếu thật sự muốn tiến cùng nhân loại. Các thế hệ trí thức Việt Nam sẽ mãi mãi mang ơn ông về đóng góp vô cùng quý giá này. Các thế hệ trí thức trẻ sẽ không bao giờ quên những seminar chất lượng cao do nhà xuất bản Tri Thức (phối hợp đôi khi với các tổ chức khác) đã tổ chức trong cả chục năm qua tại 53 Nguyễn Du và những nơi khác.

Ông cũng đã là một thành viên sáng lập của Viện Nghiên cứu Phát triển IDS và tham gia tích cực vào các phong trào xã hội, như Kiến nghị 72 trong năm 2013, Kiến nghị đổi tên Đảng, đổi tên nước, đòi các quyền tự do cũng như trả tự do cho những nhà bất đồng chính kiến bị tù đày năm 2015, hay phản đối dự luật An Ninh mạng năm 2018, cũng như nhiều hoạt động xã hội khác.

Chính vì những cuốn sách do Nhà xuất bản Tri Thức xuất bản và những hoạt động xã hội tích cực của ông mà ông đã bị Ủy ban Kiểm tra Trung ương của Đảng Cộng sản Việt Nam kết luận “Ông Chu Hảo đã suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, ‘tự diễn biến’, ‘tự chuyển hóa’. Vi phạm, khuyết điểm của ông Chu Hảo là rất nghiêm trọng, làm ảnh hưởng đến uy tín của tổ chức đảng, tác động xấu tới tư tưởng xã hội, đến mức phải xem xét, thi hành kỷ luật”.

Lão mà chưa an:

– Bày tỏ sự đoàn kết, trân trọng những hoạt động của ông Chu Hảo; chúc mừng ông được Đảng Cộng sản Việt Nam “vinh danh” như trên vì nó chỉ chứng tỏ sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của chính những kẻ cầm quyền; những kết luận về ông Chu Hảo như trên chỉ chứng tỏ họ đã đi con đường ngược với dân tộc và với bản thân học thuyết của chính họ;

– Kêu gọi các trí thức khác hãy bày tỏ tình đoàn kết với Phó Giáo sư Tiến sĩ khoa học Chu Hảo bằng cách lên tiếng và/hoặc rời bỏ đội ngũ suy thoái đó và đứng hẳn về phía nhân dân và dân tộc như Phó Giáo sư Tiến sĩ khoa học Chu Hảo.

– Kêu gọi các bạn trẻ và mọi người dân đã và đang thừa hưởng Công nghệ Thông tin, ICT nhớ ơn ông Chu Hảo và cùng lên tiếng bảo vệ ông và những giá trị tự do, dân chủ, xã hội dân sự.

FB VÕ VĂN TẠO

TUYÊN BỐ RA KHỎI ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
Tôi đã suy nghĩ và định làm việc này từ lâu, nhưng muốn làm một cách bình thường, không gây ồn ào. Nay sau việc Ủy ban Kiểm tra Trung ương Đảng kỷ luật PGS.TS. Chu Hảo, tôi quyết định ra tuyên bố này, chính thức từ bỏ Đảng Cộng sản Việt Nam kể từ hôm nay. Tức nhân dịp này tuyên bố một quyết định đã chuẩn bị từ trước, đồng thời để tỏ rõ thái độ đối với thông báo của Ủy ban Kiểm tra Trung ương Đảng.
PGS.TS. Chu Hảo là một trí thức lớn, có công lớn với đất nước và dân tộc, đặc biệt trong công cuộc khai hóa bằng Tủ sách Tinh Hoa của Nhà xuất bản Tri Thức mà ông là Giám đốc, Tổng biên tập, đưa đến cho người đọc những tri thức căn bản nhất của nhân loại mà chúng ta nhất thiết phải biết, hiểu, nếu muốn thật sự xây dựng một quốc gia văn minh, tiến bộ, cùng thiên hạ năm châu. Tôi vinh dự và tự hào là bạn thân của ông, đã cùng ông làm việc và tham gia các hoạt động xã hội trong nhiều năm nay.
Kỷ luật ông Chu Hảo thực chất là một hành động thực hiện chính sách ngu dân, kìm hãm nhân dân trong vòng tăm tối, để dễ lừa dối và đàn áp, vì quyền lợi ích kỷ của một đảng độc tài đang cướp quyền sống và phát triển của dân tộc. Kỷ luật ông Chu Hảo với những lý do đầy tính chất vu khống còn là hành vi có chủ tâm đánh vào những người trí thức yêu nước, có tài và có tâm, luôn hành động và phát ngôn theo lương tâm của mình. Việc làm thất nhân tâm này tất sẽ dẫn đến tình trạng “sĩ phu ngoảnh mặt”, hết sức nguy hiểm cho vận mệnh dân tộc.
Tôi vào Đảng Lao Động Việt Nam (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam) từ năm 1956, đến nay đã 62 năm. Thế hệ chúng tôi tự nguyện gia nhập Đảng vì yêu nước, hăng hái tham gia sự nghiệp giải phóng dân tộc. Tôi đã có mặt suốt cả hai cuộc kháng chiến, đều ở chiến trường miền Nam.
Từ nhiều năm qua, tôi nhận thấy Đảng ngày càng xa rời lý tưởng ban đầu của mình, “tự diễn biến” thành một tổ chức chuyên quyền, phản dân hại nước. Tôi không thể còn đứng trong một tổ chức như vậy.
Tôi vẫn tin ở tương lai của đất nước, nhất là ở lớp trẻ, vì không có lực lượng vô luân nào có thể ngăn trở dân tộc này quyết định vận mệnh của mình.
NGUYÊN NGỌC
26/10/2018

Sự khác biệt bị bóp chết từ trứng nước

Ủy ban Kiểm tra Trung ương vừa thông báo ông Chu Hảo, Giám đốc kiêm Tổng biên tập Nhà xuất bản Tri thức bị “đề nghị xem xét, thi hành kỷ luật” vì những “vi phạm nghiêm trọng”. Vậy là, thêm một tri thức yêu nước bị tiêu diệt về mặt danh dự chỉ vì có một vài quan điểm khác biệt với Cụ Tổng.

Với tôi, Chu Hảo là một trí thức lớn, một cái tên rất đáng để quan sát và suy ngẫm. Trước những vấn đề lớn của đất nước, ông đều bày tỏ chính kiến. Trong số những ý kiến đó, không phải ý kiến nào tôi cũng tán thành, nhưng chắc chắn rằng, ý kiến của ông không đồng phục với hệ thống tuyên giáo. Xã hội rất cần những suy nghĩ độc lập, cần tôn trọng những ý kiến khác biệt. Đây cũng là biểu hiện của một nền văn minh, chấp nhận sự phản biện.
Thế rồi, cách đây dăm năm, tôi cũng đã có dịp gặp ông.

Hôm đó, chúng tôi cùng chơi golf ở sân Hoàng Gia Golf Couse ở Yên Thắng. Đi cùng flight với ông, ngoài tôi còn có Mr. NamNguyenVan, người từng có nhiều năm làm việc tại châu Âu và một người nữa. Suốt cả buổi trên thảm cỏ, chúng tôi có dịp trao đổi với nhau nhiều điều. Đề cập đến vấn đề thể chế, ông tỏ ra điềm đạm và rất coi trọng xã hội dân sự. Theo ông, chỉ có một xã hội dân sự đúng nghĩa mới tạo được áp lực để thay đổi thể chế.

Một xã hội dân sự lành mạnh, đủ khôn ngoan có thể làm đối trọng chứ không nhất thiết phải đối lập với chính quyền, để từng bước ép buộc chính quyền phải mở rộng dân chủ hơn. Từng bước làm cho người dân hiểu quyền làm người, quyền công dân, hiểu được đòi hỏi chính đáng của mình nhưng cũng phải biết nghĩa vụ thật sự của mình đối với đất nước…

Ông cũng là người không ngần ngại trả lời phỏng vấn một số tờ báo nước ngoài được coi là “nhạy cảm”. Qua những cuộc đó, ông đã công khai bày tỏ những quan điểm của mình.

Với tư cách là Tổng biên tập nhà xuất bản, ông đã cho xuất bản nhiều cuốn sách tham khảo có giá trị, đặc biệt là sách về kinh nghiệm, kiến thức từ các nước văn minh. Đáng chú ý trong số đó có cuốn “Đường về nô lệ” của Hayek, nhà kinh tế học người Anh, gốc Áo. Cuốn sách được coi là tuyên ngôn chính trị của trường phái tân tự do, mà Hayek là chủ soái.

Học thuyết kinh tế tự do (laiser-faire) của Adam Smith (1723 – 1790) đối lập với trường phái tân cổ điển do J. M. Keynes (1883 – 1946) chủ trương sự can thiệp mạnh của Nhà nước vào các hoạt động kinh tế. Cuốn sách này đã được coi là cẩm nang của nhiều nền kinh tế: Anh và Mỹ vào những năm 80 của thế kỷ trước dưới thời của Thatcher và Reagan; Nga và các nước Đông Âu với nền kinh tế chuyển đổi thời kỳ sau 1990, và Trung Quốc từ khi mở cửa 1978…

Cuốn sách phản ánh đầy đủ tư duy kinh tế – xã hội phong phú và sâu sắc của tác giả, nhưng nhất quán trong thông điệp ngắn gọn: Bất cứ thể chế toàn trị nào, quốc hữu hóa tư liệu sản xuất xã hội và kế hoạch hóa tập trung sớm muộn đều dẫn đến sự nghèo khổ và bất bình đẳng mà Hayek gọi là Nô lệ…
Đây là một trong những cuốn sách hay bị Cục xuất bản thu hồi.

Là con người, không ai hoàn hảo. Với Chu Hảo, nhìn tổng thể, ông là người yêu nước, có chính kiến và đang nỗ lực hết sức mình để thay đổi hiện trạng của đất nước. Không ít lần ông bày tỏ những bức xúc trước sự trì trệ, vô cảm của hệ thống chính trị.

Trong một lần trả lời hãng tin Bloomberg, Chu Hảo đã bày tỏ: “ĐH 12 khẳng định lại một lần nữa rằng đảng CSVN kiên trì đường lối xây dựng CNXH theo mô hình Xô viết cũ được coi là dựa trên chủ nghĩa Mác- Lênin; kiên trì chế độ độc tài toàn trị; và không tỏ rõ đối sách kiên quyết và đúng đắn trước nguy cơ thôn tính nước ta của Trung Quốc.”

Trong lịch sử tồn tại hơn thế kỷ của mình, mô hình Xô viết chưa bao giờ chứng minh được tính ưu việt của mình trong phát triển kinh tế. Mô hình này chỉ có thể phát huy được tính ưu việt trong bối cảnh dân trí thấp và có khả năng phát động chiến tranh.

VN đang mở cửa, một trong những đơn vị tiên phong trong việc chuyển tải tri thức của nhân loại đến với công chúng đó chính là Nhà xuất bản Tri thức.

Nhà xuất bản, nhà báo hay bất cứ một nghề nào liên quan đến chữ nghĩa đều khó có thể tránh khỏi thiếu sót. Vậy mà, Ban Kiểm tra Trung ương lại căn cứ vào một lý do: “Nhà xuất bản Tri thức xuất bản một số cuốn sách có nội dung trái với quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước, vi phạm Luật Xuất bản, bị cơ quan chức năng xử lý, thu hồi và tiêu hủy”.

Một thời gian dài, đất nước đã bị đồng phục hóa. Hậu quả thế nào thì ai cũng rõ. Dân chúng bị đói nghèo, đất nước bị cô lập, nhân phẩm bị chà đạp… Chỉ từ khi công nhận nền kinh tế nhiều thành phần, tôn trọng sự khác biệt chính kiến, người dân mới thoát khỏi nghèo đói, mới bớt u mê. Nay, một GS tiên phong trong việc phổ biến những ý kiến khác biệt đã bị đề nghị kỷ luật vì “tự diễn biến”.

Sự khác biệt đã bị bóp chết từ trứng nước.

PHAN THẾ HẢI

GSTS CHU HẢO ĐÃ TỪNG SUÝT BỊ ĐI TÙ VÌ ĐỀ ÁN “MÁY TÍNH BÁC TÔ”

Giáo sư Chu Hảo sinh năm 1940 tại tỉnh Bắc Giang. Năm 1960 ông sang Liên Xô, học trường Đại học Bách Khoa Kiev. Ông có một thời gian làm việc tại Viện Nghiên cứu năng lượng nguyên tử Nga. Khi về nước ông là một trong những cán bộ đầu tiên xây dựng Viện Vật lý Việt Nam, tiền thân của Viện Khoa học Việt Nam. Năm 1976-1979, ông giảng dạy tại Đại học Bách khoa Hà Nội. Năm 1979, ông sang Pháp tu nghiệp và được đề nghị ở lại làm luận án tiến sĩ quốc gia Pháp và ông ở lại đến năm 1985.

Ông được phong Phó Giáo sư năm 1983. Năm 1985, ông làm Viện trưởng Viện Công nghệ Vi điện tử (trực thuộc Viện Nghiên cứu Công nghệ Quốc gia).

Năm 1995, ông làm Chánh văn phòng Chương trình quốc gia phát triển CNTT. Đầu năm 1996, ông được bổ nhiệm Thứ trưởng Bộ Khoa học công nghệ; giám đốc dự án Khu công nghệ cao Láng – Hòa Lạc. Năm 2005, ông xin nghỉ hưu trước thời hạn. Từ đó đến nay, ông là Giám đốc Nhà xuất bản Tri thức, với hy vọng mang lại cho người Việt một tủ sách tri thức của tinh hoa thế giới. Từ năm 1996 đến nay, ông là Chủ tịch Hội hữu nghị Việt – Pháp. Năm 2005, ông được trao tặng Huân chương Quốc công của Pháp.

VỤ CHÁY NGHIỆT NGÃ ĐÃ CẢN BƯỚC TIẾN CỦA NỀN CÔNG NGHỆ NON TRẺ VIỆT NAM:

30 năm trước, sau vụ cháy tai nghiệt tại phòng nghiên cứu, sản xuất máy tính của Viện Nghiên cứu Công nghệ Quốc gia năm 1988, GS.TS. Chu Hảo đã từng suýt bị đi tù và đằng đẵng những ngày tháng cùng anh em kỹ sư lăn lộn buôn điều hòa, máy tính, tivi,… để đền bù thiệt hại của vụ cháy.

Sau khi bài viết “Việt Nam đã tự chế tạo được máy tính từ hơn 30 năm trước” được đăng tải, VietTimes đã nhận được nhiều ý kiến của bạn đọc từ mọi miền của tổ quốc. Nhiều bạn đọc ngạc nhiên vì sự phát triển của ngành KHCN Việt Nam những năm 1986- 1988; đồng thời có ý kiến cũng băn khoăn: vì sao những kỹ sư tài năng thời bấy giờ lại sớm “gục ngã” trước cơn hỏa hoạn tai nghiệt đã làm cháy rụi toàn bộ những gì mà họ đã chế tạo ra và tại sao sau đó họ đã không gượng dậy được.

GS. Chu Hảo đã lý giải với VietTimes về vấn đề này:

1-Bàng hoàng và đau xót đến não lòng…

Thưa ông, về dự án nghiên cứu sản xuất “Máy tính Bác Tô” từ những năm 1986 – 1988 của Viện Nghiên cứu Công nghệ Quốc gia, chắc hẳn ông còn nhớ những ngày tháng ấy?

– Tất nhiên, tôi còn nhớ như in. Hồi đó, tôi là Bí thư Đảng ủy của Viện Nghiên cứu Công nghệ Quốc gia (Viện NCCNQG) – Nacentech, và là Viện trưởng Viện Công nghệ Vi điện tử (đơn vị thành viên). Viện Vi điện tử có một số phòng chuyên môn, trong đó Phòng Ứng dụng vi tin học mà anh Hà Thế Minh (sau này là Cố Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Công nghệ CMC – PV) là Trưởng phòng.

Phòng Ứng dụng vi tin học thời đó khoảng 10 người, trong đó quy tụ được một số anh học ở Hungary về, gồm anh Hà Thế Minh, anh Hoàng Ngọc Hùng, anh Nguyễn Trung Chính, anh Trần Hải Âu,… Viện CNCNQG hoạt động theo chế độ mật của Nhà nước, mang con dấu hành chính cấp bộ, với mục tiêu là đưa các công nghệ mới vào Việt Nam để phát triển, sản xuất.

Vi điện tử hay vi tính là công nghệ còn rất mới thời bấy giờ và dưới thời kì Việt Nam đang bị cấm vận, việc tìm mọi cách du nhập công nghệ để phát triển trở thành nhu cầu cấp bách. Cũng vì là thời kì cấm vận, nên Viện Công nghệ Vi điện tử làm theo cách nhờ một số anh em Việt kiều ở Mỹ xách tay những máy tính thế hệ mới về để nghiên cứu.

Trong một buổi làm việc với Thủ tướng Phạm Văn Đồng, GS. Vũ Đình Cự, Viện trưởng Viện NCCNQG có nhận chủ trương phát triển, sản xuất máy tính tại Việt Nam để cung cấp cho thị trường trong nước với giá rẻ và trước hết phục vụ cho ngành giáo dục.

Đề án nhận được một khoản kinh phí ngoại tệ để mua một dây chuyền lắp ráp bo mạch máy vi tính, đặt trên tầng 2 của Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, cơ sở đi thuê của Viện giai đoạn đó. Dây chuyền này là để chuẩn bị đón kết quả nghiên cứu của Phòng Công nghệ vi tin học. Chúng tôi dự định lắp ráp bo mạch máy tính tại chỗ, rồi mua thêm một số linh kiện khác nữa, lắp ráp để có 1 chiếc máy tính hoàn thiện. Tuy có nhiều linh kiện mua ngoài, nhưng trong cái máy tính thì linh hồn của nó chính là bo mạch – sản phẩm do Viện tự thiết kế và lắp ráp. Toàn bộ phần “sụn” (Firm ware) đều do phòng Ứng dụng Vi tin học của Viện Vi điện tử viết.

Ở thời điểm hơn 30 năm trước, được đầu tư như vậy để thực hiện những công việc về nghiên cứu cũng đã là “hoành tráng” lắm.

Lúc nhận được tin báo cháy, ông đang làm gì? Vụ cháy diễn ra như thế nào, thưa ông?

– Thời đó, cùng tại cơ sở đi thuê của Viện, còn có một số phòng được sử dụng làm nơi để dụng cụ phông màn của một nhà hát nào đó.

Vụ cháy ấy xảy ra vào ban đêm. Sáng sớm ra tôi mới nhận được tin báo và chạy đến hiện trường, thì thấy xe cứu hỏa hẵng còn đang ở đấy, lính cứu hỏa mới vừa dập cháy xong. Lúc đó mới khoảng 5 – 6 giờ sáng.

Tôi đến nơi thì mọi thứ đã tan hoang hết. Tất cả. Tôi bàng hoàng và đau xót đến não lòng… Toàn bộ tài sản của Viện công nghệ vi điện tử, gồm mấy phòng nghiên cứu. Nhưng có lẽ tổn thất nhất chính là phòng Ứng dụng vi tin học, nơi đang tập trung các thiết bị để nghiên cứu, sản xuất máy tính.

2-Lại nói về đám cháy, nó cháy tai hại lắm!

Viện có một phòng là nơi để chồng chất các linh kiện để sản xuất hàng trăm cái máy tính, gồm những bo mạch, linh kiện, những tấm để làm các bo mạch. Thời đó, chúng tôi có chế độ trực ở cơ quan, nên đêm, các cán bộ của phòng có lịch phân công luân phiên nhau trực.

Đêm hôm ấy, như thường lệ, có một cán bộ viện ở lại trực. Nhưng lúc xảy ra cháy, ở ngoài người ta hô hoán lên thì anh ấy cũng mới biết.

Tệ hại ở chỗ, những xe cứu hỏa đầu tiên đến không có nước mà phải chờ đến mấy cái sau mới có nước. Diện tích bị cháy không lớn lắm, vì cũng chỉ có một vài phòng trên tầng 2. Trước nay người ta cứ nghĩ cháy gỗ thì mới ghê, nhưng té ra không phải, lửa khi bén vào sơn, nhựa ở bản mạch các máy tính mới thật sự ghê gớm, đến mức sàn gạch của mấy phòng ấy mủn ra.

Mãi sau này tôi mới biết, thực ra, mật độ vật liệu dễ cháy để ở các phòng ấy quá cao, nên sức nóng của đám cháy thật là ghê gớm.

3-Không có yếu tố phá hoại:

Ông có được biết về nguyên nhân của vụ cháy không? Nhiều ý kiến nghi ngại rằng vụ cháy có yếu tố phá hoại từ bên ngoài, thưa ông?

– Lúc bấy giờ, sau vụ cháy, cơ quan chức năng đến điều tra rất kĩ, họ xác minh xem đây là hành vi phá hoại hay không; là do sơ xuất kỹ sư hút thuốc lá hay thắp đèn hay cháy vì lý do nào khác. Để xác định được nguyên nhân của vụ cháy, người ta phải mất tới hàng tháng giời. Sau này, nguyên nhân cháy được kết luận là do mô-tơ của máy biến áp công suất lớn bị kẹt, om nhiệt và phát sinh nhiệt, gây cháy tại chỗ.

Các yếu tố phá hoại hoàn toàn bị loại trừ. Vậy là một băn khoăn lớn đã được giải tỏa.

Sau vụ cháy, là Viện trưởng Viện Công nghệ vi điện tử, trực tiếp lãnh đạo phòng Ứng dụng vi tin học, ông bị truy cứu trách nhiệm như thế nào?

– Tôi suýt bị đi tù (Cười).

Nếu không loại trừ được yếu tố phá hoại, không chứng minh được việc thực hiện chặt chẽ các quy chế về an ninh, an toàn lao động và bị kết tội là vô trách nhiệm thì tôi không thể đổ lỗi cho ai khác. Và chuyện đi tù là trong tầm tay. Gây thiệt hại hàng trăm ngàn USD vào thời đó không phải là chuyện vừa.

Hôm ra hiện trường, mình tôi trả lời hết tất cả những câu hỏi của công an. Vụ cháy là việc vô cùng trầm trọng, bởi nó xảy ra ở phòng nghiên cứu cao cấp của một viện cấp quốc gia.

4-Tiếc cho một sự nghiệp rất có tương lai:

Nhưng tại sao thời đó ông và các anh em kỹ sư không “làm lại từ đầu”, thưa ông?

– Thời đó tôi không thể vực lại được! Không thể vực lại được tinh thần làm khoa học nghiêm túc, vô tư, không vụ lợi. Bởi anh em đã “mất tinh thần” và quá trình “thương mại hóa” mọi thứ đã bắt đầu.

Thời điểm đó, lãnh đạo còn yêu cầu tôi trong 2 năm phải làm được giá trị tài sản tương đương với tài sản đã mất đi trong đám cháy, tương đương giá trị đầu tư cho Phòng vi tin học, vào khoảng 50.000 – 70.000 USD. Để không bị truy cứu, bị mắc tội, tôi đã phải đi buôn máy tính, buôn điều hòa nhiệt độ, buôn đủ thứ, đến khi đủ số tiền này thì tôi được xóa tội.

Hơn 30 năm đã trôi qua, điều không may năm xưa giờ đã trở thành một kỉ niệm đậm nét trong ông. Nhìn lại quãng thời gian ấy, ông có điều gì còn băn khoăn, luyến tiếc?

– Cho đến bây giờ, tôi vẫn chỉ tiếc một sự nghiệp, một đề án rất tốt, rất có tương lai. Thứ hai, tôi tiếc đội ngũ kỹ thuật rất giỏi, giàu đam mê, nhiệt huyết, tiếc một cơ hội cho không những anh em kỹ thuật của Viện mà cơ hội để phát triển của khoa học công nghệ Việt Nam.

Xin cảm ơn ông!

ANH LÊ/VIETTIMES