Kính tiễn biệt danh ca Lệ Thu…

0
84

Mất Lệ Thu, cũng như mất đi Lam Phương, Nguyễn Văn Đông, Tô Thùy Yên… Những tên tuổi của văn nghệ miền Nam trước 1975 này đều là những người mà tài năng vượt qua khỏi sự nghiệt ngã của thời gian, sự hạn định của không gian, những biến cố lịch sử.

Danh ca Lệ Thu khi mất thọ 78 tuổi. Nhưng tính ra bà đã có tuổi nghề 62 năm. Thật đáng trân trọng.

Lệ Thu tên thật là Bùi Thị Oanh, người gốc Hải Phòng. 10 tuổi, bà theo mẹ vào Sài Gòn, là vì những trắc trở trong đời sống gia đình. Bà đi hát nhờ vào tình cờ. 16 tuổi, bà được ông chủ phòng trà Bồng Lai khi đó biết tới và xin mẹ bà cho đi hát. Bởi trong 1 tiệc sinh nhật người bạn, ông nghe được Lệ Thu hát bản Tà áo xanh của Đoàn Chuẩn. Hai năm ròng, người mẹ theo sát con gái đến hát ở phòng trà.

Chứng kiến những tràng pháo tay khán giả dành tặng, người mẹ mới gật đầu, đồng ý cho bà theo nghề. Từ đó, Bùi Thị Oanh trở thành Lệ Thu – nghệ danh bà tự nghĩ ra, với ý nghĩa: một mùa thu đong đầy nỗi buồn nhưng cũng đẹp một cách mỹ lệ.

Giọng ca của Lệ Thu rất đặc sắc. Vì đó là giọng nữ mezzo-alto (nữ trung trầm) với âm vực rộng. Giọng ca vàng đó biến bà thành một ngôi sao trên sân khấu, mà có những lúc tiền trả cho bà phải mang cả bao bố tới chất mới đủ. Bởi có lần 1 tháng ký hợp đồng lãnh 1 triệu từ ông bầu, trong khi vàng thì chỉ có 500 đồng 1 lượng. Lương công chức cao cấp khi đó cũng chỉ 32 ngàn đồng 1 tháng mà thôi.

Bà hát nhạc của Trịnh Công Sơn, Phạm Duy, Đoàn Chuẩn, Vũ Đức Sao Biển… đều hay. Là vì danh ca hát hết lòng, với một giọng ca hay bẩm sinh nhưng có dụng nhiều khổ luyện.

Bà hát hay còn vì thân phận của chính bà. Trong đời thường, bà đã có 3 cuộc hôn nhân.

Nhưng không có ai là bạn đời như ý. Cuối cùng tan vỡ cả. Sau 1975, bà vượt biển đưa 3 con qua Mỹ và kiên cường nuôi con cho tới ngày con cháu tự lập và trưởng thành.

Những bản thu âm của Lệ Thu trước 1975 rất hay. Nhưng có lẽ sau đó còn hay hơn nhiều. Khi bà đã vượt qua bao bão táp của số phận và giọng ca có nhiều trải nghiệm với cuộc đời, với các khúc quanh của lịch sử mà bà dù muốn hay không cũng là một chứng nhân.

Danh ca Lệ Thu, cũng như nhiều danh ca như Hoàng Oanh, Khánh Ly, Thái Thanh, Phương Dung… cho người nghe một thứ tiếng Việt phát âm tròn vành rõ chữ, hoàn hảo qua từng ca từ. Để từ đó chúng ta thêm yêu tiếng mẹ đẻ.

Thật thương tiếc khi bà qua đời. Nhưng tiếng ca của bà thì sẽ còn mãi, trong lòng người mộ điệu.

Dòng sông nào đưa người tình đi biền biệt
Mùa thu nào cho người về thăm bến xưa
Hoàng hạc bay, bay mãi bỏ trời mơ
Về đồi sim ta nhớ người vô bờ.
Ta vẫn chờ em dưới gốc sim già đó
Để hái dâng người một đóa đẫm tương tư
Đêm nguyệt cầm ta gọi em trong gió
Sáng linh lan hồn ta khóc bao giờ.

(Thu hát cho người)

NGUYỄN THỊ BÍCH HẬU