Coi chừng sập bẫy…

0
103

Sáng giờ lướt FB thấy chỉ trong ngày hôm qua, đã có mấy người bạn đã gặp, đã dính lừa đảo qua MXH và điện thoại. Dường như mùa này bọn lừa đánh giã cào, tung hết lực ra, dính ai thì dính. Các kịch bản thì đa dạng, nhưng chung quy cũng chỉ có 3 kiểu, để liệt kê ra cho mọi người ai chưa rành thì biết mà cảnh giác:

1. LỪA ĐẢO TẠM ỨNG: Đây là kiểu lừa phổ biến nhất hiện nay. Tên gọi đã biểu thị cách lừa, tức là kẻ lừa sẽ khiến nạn nhân tạm ứng ra một số tài sản với hi vọng kẻ lừa đảo sẽ cung cấp ngược lại một tài sản lớn hơn nhiều lần. Kịch bản có thể đa dạng, như hoàng từ Nigeria, đại úy Mỹ chiến đấu A Phú Hãn, vợ goá triệu phú… bỗng một ngày phát hiện ra bạn dễ thương, bèn gửi ngay về cho bạn trăm ngàn, triệu USD, vàng, hột xoàn… Nhưng hàng tiền cứ mắc kẹt ở đâu đó, bạn phải ứng ra một khoản tiền, bắt đầu từ vài triệu đồng sau lên tới tiền tỷ, để có thể nhận được khoản tài sản kếch xù đó.

Tất nhiên tiền bạn thì đi nhưng tiền kia sẽ không về. Loại này có khi sẽ chài bạn rất lâu, câu chuyện có nhiều kiểu như cần giải quyết thừa kế, tiền buôn lậu ở Trung Đông, tránh thuế quốc gia sở tại… Nhưng chỉ cần nắm mấu chốt, “hãy tạm ứng tiền cho tôi, bạn sẽ được nhiều hơn nhiều lần”, là biết nó lừa rồi. Nhan sắc như mình đây mà vợ mình còn không đưa tiền cho mình nữa là. Một biến thể ở cấp nhỏ hơn, là bạn có điện thoại bảo trúng gì đó từ ngân hàng, cửa hàng, chuỗi siêu thị… bạn cần nạp vài thẻ cào điện thoại hay chuyển khoản một ít tiền để làm thủ tục nhận thưởng. Đó cũng là tạm ứng, lừa luôn, không ai trúng mà phải chi tiền cả. Rồi hack FB, chat bảo chuyển cho ít tiền, chiều trả lại, mua thêm chút hàng cho, các người bán hàng online thấy khách quen, tình thiệt, chuyển khoản không tham khảo chính chủ, là xong!

Biến thể nhỏ hơn nữa là có người giao hàng mà bạn không đặt, hoặc bạn được mua đồ điện tử giá ưu đãi, bạn phải trả tiền trước khi xem hàng, từ vài chục ngàn đồng cho đến tiền triệu, đó cũng là ứng trước. Tất nhiên hàng đó là mấy cục đá, mớ giẻ rách… bạn ứng tiền để tức mình chơi.

Một biến thể khác là tạm ứng để tránh rắc rối pháp lý. Các cuộc gọi bảo bạn dính vào vụ án kinh tế gì đó, cần chuyển tiền tạm ứng để cơ quan chức năng giải quyết, rồi sẽ hoàn lại thậm chí đền bù cho bạn sau khi điều tra kết thúc, nếu không chuyển bạn sẽ phải ngồi tù. Bạn không cần giải quyết thứ rắc rối nào bằng cách tạm ứng tiền như thế, nếu có rắc rối thiệt thì tiền đó cũng không giải quyết được. Cứ chửi bọn ấy một trận là xong.

Cái chiêu thức này rất cũ nhưng năm nào cũng có người mất nhiều tỷ đồng cho chuyện này, hãy cảnh giác.

LỪA BƠM RỒI BÁN (pump and dump): Cái này thì hay thấy trên mấy sàn tiền điện tử, những người chơi chủ chốt, có lực, đẩy mạnh 1 đồng nào đó, khiến nhiều người mua theo, rồi họ bán ra ngay, khiến đồng đó rơi tự do. Thuật ngữ ở Việt Nam gọi là “lùa gà”. Như hàng loạt các người nổi tiếng bỗng lên tiếng cho 1 đồng tiền gần đây (đã gỡ), nếu lượng người mua vào nhiều, đồng lên, thì người nắm nó nhiều bán ra cái bùm, kẻ đến sau lóp ngóp. Cả chuyện anh elon Musk nói 1 câu mà tiền lên hay xuống cũng là dạng này.

Câu chuyện lan đột biến gần đây ở VN cũng bị nghi ngờ theo xu hướng này, khi một số người đẩy giá lên cao, tạo ra thị trường có vẻ sô động, người đầu tư sau cùng trước khi thị trường bể ra là người lãnh đủ.

Cách để tránh kiểu lừa này rất dễ, như mình, cái gì không biết thì nhìn thôi, đừng chơi, đừng máu. Thấy người ta kiếm tiền dễ (dù không thật) vác cái cày chạy theo thì dễ mất hết lắm.

Kiểu lừa này gần đây có thể còn kết hợp kiểu đa cấp mô hình Ponzi.

LỪA MÔ HÌNH PONZI: Kiểu này thì ở VN có đầy rồi, nó có thể bán ra mọi mặt hàng từ nồi, niêu, chiếu, gối đến những món ảo như gian hàng trực tuyến, chỗ quảng cáo và gần đây là tiền điện tử… Hàng nào cũng được, miễn theo mô hình lấy tiền của người sau trả lợi nhuận cao cho người trước. Mô hình này luôn hứa hẹn lợi nhuận khủng khiếp với các tên gọi gây ngợp như “bảo hiểm khoản đầu tư”, “đầu tư lợi nhuận trả trước”, “chương trình thế giới đầu tư”… Như cái sàn Kun Kẹt (Cool Cat) vừa sập, người chơi thua 5 lần cứ báo với sàn, tạm ngưng, tiền đầu tư sẽ được bảo hiểm trả lại. Thắng thì lấy, thua có người trả giùm, huhu, vậy mà tin được. Người tham gia phải nộp tiền và lôi kéo nhiều người tham gia, càng lôi nhiều người thì càng được hưởng hoa hồng cao (huhu, lời cao vậy nó để ăn một mình chứ nó kêu cả thế giới vô làm chi).

Mô hình Ponzi cũng có thể pump (bơm) như vận động từ người nổi tiếng để đồng đó lên cao, kéo thêm nhiều người, trước khi cho sập. Vụ án One Coin, cái đồng rần rần ở Việt Nam cách đây mấy năm. kẻ sáng lập vụ lừa Ponzi này đến giờ còn bị truy nã, vài chú cấp cao đã vào tù. Vụ đổ bể này gây ảnh hưởng đến 179 quốc gia chứ không riêng ở Việt Nam, có nhiều gia đình ở châu Âu đầu tư hàng triệu USD vào đây đến giờ vẫn còn ám ảnh. Nói thế để biết không phải cứ thấy Tây, thấy văn phòng đa quốc gia, thấy nổ ì xèo về khoa học, uy tín mà tưởng là không lừa, không ngựa truy phong.

Đại khái là vậy, mùa dịch, kinh tế khó, cứ không có xu nào để tạm ứng, để lên sàn, để đầu tư vào phòng hộ tương lai không phải làm thuê gì gì, là khỏe, đố ai lừa được. Nghèo có cái lợi đó!

THUAN VUONG TRAN