Chuyện bắt đom đóm làm đèn…

0
4319

Đọc sử gia Tạ Chí Đại Trường, ông đưa ra nhiều trường hợp cho thấy người chép sử Việt “mượn” chuyện sử Hán, sử Đường mà ghép vào hình tích, hành trạng của các ông vua mà sử quan ấy phục vụ. Việc ấy có thể cho “ngầu”, cho “ngon”, cũng có thể là sức ép thẩm thấu văn hóa bất khả kháng. Đọc đoạn đó, mình cũng nghĩ “có khi nào cụ Tạ võ đoán, chuyện trên đời có khi giống nhau”, như cách an ủi theo hướng chủ nghĩa dân tộc.

Nhưng tới cái bài báo này thì mình tin cụ Tạ đúng, cách thức ấy vẫn âm thầm diễn ra đến hôm nay. Ai hồi nhỏ có đọc gương hiếu học thì cũng biết chuyện ông Mạc Đĩnh Chi bắt đom đóm bỏ vô vỏ trứng soi mà học.

Còn chuyện của ông Mạc Đĩnh Chi có lấy ở đâu nữa không thì mình không rõ, nhưng chuyện lấy đom đóm đọc sách thì cũng như thiên hạ kể chuyện ma, nghe cho vui chứ thực chi nổi.

Còn nếu đây là chuyện của ông Mạc, chắc hẳn ông kiện đòi tiền sở hữu trí tuệ chứ chẳng chơi. Có trách là trách sử nô (chữ của ông Tạ) vốn không có óc sáng tạo chi mấy, cứ cóp nguyên chuyện xưa đưa vô, không chỉnh lấy một ý.

Nhưng cũng khó, chuyện đọc sách bằng ánh trăng, gom lá đốt rủ bạn đọc sách cùng… đều có cả. Chẳng nhẽ lại nghĩ ra chuyện cho hợp thời vụ kiểu thời chiến tranh cứ thấy hỏa châu thả ở đâu là vác sách ra đấy đọc?

Chuyện cũng kệ, nhưng chỉ có điều, nếu chuyện này được tin, rồi chép lại nhiều lần, thì có nguy cơ sau này lịch sử toàn rặt mấy chuyện giống nhau cả, thế hệ sau đọc chắc buồn chết. Họ sẽ nói “gì kỳ, thời trang còn có vòng tuần hoàn rộng, đến chuyện ngoại sử chi chỉ có vài chi tiết…”.

THUAN VUONG TRAN

“CHIẾC ĐÈN ĐOM ĐÓM ĐỂ HỌC BÀI !” BÀI VIẾT CỦA BỌN LỀU BÁO THỐI MỒM, THIỂU NĂNG KHOA HỌC. ĐKM !

Có rất nhiều bài viết về Ông Cha ta, Những danh nhân từ Cổ chí Kim đã dùng chiếc đèn đom đóm để học bài và THÀNH TÀI. Đây chỉ là một cách nhân cách hóa, nhằm xây dựng hình ảnh con người nào đó cho các thế hệ sau noi gương. Thực tế chiếc đèn đom đóm trong vỏ quả trứng dell thể dùng để học bài được. Tuy nhiên chiếc đèn kiểu này có thể dùng để soi đường đi ỉa, đái thì được (với điều kiện Nhà cầu hay Chỗ ỉa người muốn đi phải rất thông thuộc đường đi). Nếu không thì cũng có ngày té Sml, hoặc bươu đầu, sứt trán, gãy chym…

Để tìm hiểu sự thật về vấn đề này, bài viết sẽ đưa ra những lập luận, bằng chứng nghiên cứu “khóa hóc” cụ thế được công bố trên các tạp chí uy tín. Chứ dell phải thích thì viết kiểu một số tên Phóng tinh viên mang danh Lều báo thối mồm.

Đom đóm co tên tiếng Anh là Fireflies. Tên khoa học là Luciola vitticollis loài này thuộc họ Ngài thiên Notodontidae, bộ Cánh cứng Coleoptera và lớp Côn trùng Insecta. Con đực và cái rất khác nhau. Con cái lớn hơn, đầu và ngực bé với 3 đôi chân và một cái bụng mềm khá cồng kềnh. Thân nó màu nâu, trừ 3 đốt cuối màu trắng, ở mặt dưới có lớp kitin trong suốt, còn mặt trên có màng kitin giàu sắc tố. Cánh trước cứng, cánh sau dạng màng xếp dưới cánh cứng. Chúng thường xuất hiện vào mùa hè, thực chất của việc xuất hiện này được các nhà khoa học đặt cho chúng một cái tên “Vũ Hoá” bởi vì đời sống chính của đom đóm không phải là bay lượn trên mặt đất mà ấu trùng của chúng ở dưới đất, nơi có rất nhiều các thảm mục thực vật.

Những nghiên cứu mới nhất hiện nay về thức ăn của ấu trùng loài này hoàn toàn chưa được ghi nhận rõ ràng song có lẽ chúng ăn các chất hữu cơ từ thảm mục là chính. Những ánh sáng lập loè như ma quái kia hoàn toàn là Đom đóm trưởng thành. Chúng phát sáng như những ánh lửa bập bùng trong đêm. Những ghi nhận đã phát hiện thấy rằng sự phát sáng của Đom đóm và môt số loài Sâu sáng trong các thảm mục rừng là sự oxy hóa ngẫu nhiên của lipid, mà đó cũng là các phản ứng hóa học cần thiết để duy trì sự sống của chúng.

Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng luxiferin và luxiferaze là những chất phát sáng khi phản ứng hóa học xảy ra và đã tách được luxiferin và luxiferaze. Hai chất này để riêng rẽ sẽ không phát sáng, nhưng khi đem trộn vào với nhau trong bóng tối thì sẽ phát ra ánh sáng. Luxiferaze là một enzym giúp thúc đẩy quá trình oxy hóa chất luxiferin và kết quả là tạo ra nguồn sáng và ánh sáng này cần thiết cho Đom đóm trong thời kỳ sinh sản để kén chọn người tình. Với ánh sáng chỉ nhìn thấy qua lớp kitin trong suốt ở mặt dưới bụng

Đom đóm tạo ra phản ứng hóa học bên trong cơ thể của chúng, cho phép chúng sáng lên. Loại sản xuất ánh sáng này được gọi là phát quang sinh học. Phương pháp mà đom đóm tạo ra ánh sáng có lẽ là ví dụ nổi tiếng nhất về phát quang sinh học. Khi oxy kết hợp với canxi, adenosine triphosphate (ATP) và luciferin hóa học trong sự hiện diện của luciferase, một enzyme phát quang sinh học, ánh sáng được tạo ra.

Không giống như một bóng đèn, tạo ra rất nhiều nhiệt ngoài ánh sáng, ánh sáng của một con đom đóm là ánh sáng lạnh, mà không có nhiều năng lượng bị mất như nhiệt. Điều này là cần thiết bởi vì nếu cơ quan sản xuất ánh sáng của một con đom đóm nóng lên như một bóng đèn, thì con đom đóm sẽ không thể sống sót được. (Theo Marc Branham, một trợ lý giáo sư trong khoa côn trùng học và huyết học tại Đại học Florida).

Theo thí nghiệm của E. Newton Harvey và Kenneth P. Stevens năm 1928. Mỗi con đom đóm chỉ có 0.0006 lumens. Tuy nhiên chúng không phát sáng một cách liên tục, mà cứ mỗi 3 giây một lần đối với con cái và 5 giây 1 lần đối với con đực (trong bài viết này tôi lấy số bình quân là 4 giây 1 lần và trong điều kiện bình thường, chứ lúc chúng TÁN TỈNH, YÊU NHAU hay CHUẨN BỊ XOẠC thì tộc độ phát sáng bằng nhịp đập tim người nên dell tính) và Đom đóm chỉ phát sáng lên trong vòng ½ giây.

Bước sóng ánh sáng phát ra của Đom đóm là từ 510 đến 670 nanomet, nằm trong phạm vi nhìn thấy được những gì mắt chúng ta có thể phát hiện, cơ bản là một màu nhạt màu vàng sang màu xanh đỏ. Các tế bào tạo ra ánh sáng cũng có tinh thể axit uric trong chúng giúp phản chiếu ánh sáng từ bụng. Nhớ rằng chỉ từ BỤNG nên khi để làm chiếc đèn đom đóm chúng ta phải làm sao để phần BỤNG của chúng hướng ra bên ngoài chiếc hộp bằng chất liệu trong suốt

Một con đom đóm tự kiểm soát sự bắt đầu và kết thúc của phản ứng hóa học nhằm tạo ra ánh sáng. Do đó để bắt đầu hoặc dừng phát ra ánh sáng chúng thực hiện việc thêm oxy vào các hóa chất khác cần thiết để tạo ra ánh sáng. Điều này cũng xảy ra trong cơ quan ánh sáng của các loài côn trùng khác. Khi có oxy, phản ứng hóa học xảy ra và cơ quan ánh sáng sáng lên và khi không có ôxy để luxiferin và luxiferaze thực hiện phản ứng thì ánh sáng sẽ tắt. Côn trùng không có phổi, nhưng thay vì vận chuyển oxy từ bên ngoài cơ thể đến các tế bào bên trong. Chúng thông qua một loạt các ống nhỏ liên tiếp được gọi là tracheoles. Trong một thời gian dài hoạt động này là một bí ẩn đối một số loài Đom đóm có khả năng phát sáng với độ sáng cao, nhiều, mạnh. Vì chúng ta phải tìm hiểu xem xét tốc độ vận động của các cơ bắp kiểm soát vận chuyển oxy vào cơ thể.

Các nhà nghiên cứu gần đây đã học được rằng khí nitric oxide (cùng loại khí được sản xuất bằng cách dùng thuốc Viagra) đóng một vai trò quan trọng trong điều khiển đèn flash của Đom đóm. Trong khi ánh sáng đom đóm tắt, “không có oxit nitric được tạo ra. Lúc này ôxy đi vào cơ quan ánh sáng được gắn với bề mặt của các bào quan sinh năng lượng của tế bào, gọi là mitrochondria, và do đó không có sẵn các nitric oxide để liên kết với ty thể, cho phép oxy chảy vào cơ quan phát sáng. Đây là nơi kết hợp với các hóa chất khác cần thiết để tạo ra phản ứng phát quang sinh học, vì nitric oxide bị phá vỡ rất nhanh, ngay khi hóa chất không còn được tạo ra, các phân tử oxy lại bị mắc kẹt bởi ti thể và không có sẵn để sản xuất ánh sáng.

Sau khi tìm hiểu kỹ về Đom đóm và cách phát sáng của chúng. Đến đây chúng ta làm một bài toán lớp 3 trường làng để xem cần bao nhiêu con Đom đóm để có 1 cách nhìn rõ hơn về chiếc đèn Đom đóm học bài. Các nghiên cứu về mắt và ánh sáng với đôi mắt. Các nhà khoa học phát hiện là: để mắt thường có thể đọc được hình ảnh, tài liệu trong bóng tối. Mỗi đôi mắt cần tối thiểu độ sáng 450 lumens.

Điều này có nghĩa là với 0.0006 lumens phát ra. , để đọc, cần phải có tối thiểu 750,000 con Đom đóm sáng cùng một lúc trong nửa giây. Để duy trì độ sáng 450 lumens liên tục, có nghĩa là phải có 8 lần con số đom đóm thay phiên nhau đốt đèn: 750,000 x 8 = 6.000.000 con. Nhưng tất cả đều phải quay đít (phần phát sáng ra thành chiếc hộp đèn trong suốt). Còn nhốt chung nhau mà chúng bò loạn xạ lên thì CẮN CỨT.

Đấy chỉ là những tính toán về lý thuyết, tức là lũ đom đóm được nhốt vào chiếc hộp đèn trong suốt và chúng thực hiện việc phát sáng như trong tự nhiên. Thực tế thì hoàn toàn khác biệt, khi lũ đom đóm bị bắt chúng bị nhốt chung, bị hoảng hồn vì bị kích động và chúng Vãi Cả Đái ra khi bị bắt và bị nhốt chung thì việc phát sáng là … Vô vọng. Các bạn muốn biết thì thử bắt đủ 100 con Đom đóm để thí CMN nghiệm cho xoan.

Đom đóm xuất hiện để sáng lên vì nhiều lý do. Ấu trùng tạo ra ánh sáng ngắn và chủ yếu hoạt động vào ban đêm, mặc dù nhiều loài dưới lòng đất hoặc trong khu vực nước. Đom đóm tạo ra steroid như một hoạt chất phòng thủ đối với kẻ thù tự nhiên của chúng. Một số ấu trùng khác sử dụng ánh sáng của chúng như một màn cảnh báo để truyền đạt đến kẻ thù của chúng hãy tránh xa.

Mỗi loài đom đóm trưởng thành có hình dạng đèn flash độc đáo khác nhau. Chúng sử dụng đèn để xác định sự khác biệt giữa loài này với loài khác và giữa con đực và con cái, nhất là trong mua tìm bạn tình, giao phối. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng những con đom đóm cái chọn bạn tình tùy thuộc vào đặc điểm mẫu flash của con đực.

Những con Đom đóm đực có chiếc đen sáng hơn, phát nhiều hơn, liên tục hơn sẽ hấp dẫn được những nàng đom đóm XINH ĐẸP, BÉO Ú, ĐA TÌNH và XOẠC KHỎE.

PHÙNG TRUNG MỸ