“Thầy đi đâu đấy ạ?”…

0
56

Tôi là giảng viên của một trường đại học. Tuy bề ngoài có vẻ nghiêm chỉnh, nhưng thật ra tôi hay nghĩ ngợi lung tung về những điều ngoài chức trách trong giờ làm việc.

Tôi thấy tiếng Việt mình có nhiều từ ghép, nhiều từ không rõ nghĩa lắm như “chợ búa”, ”cây cối”, “chim chóc”…nhưng nhiều từ thật hay như từ “chào hỏi”.

Thường người ta không chào mà chỉ hỏi. Chắc các bạn từng nghe chuyện về những người nước ngoài mới học tiếng Việt đã vô cùng bối rối khi đang đi việc riêng, bị người quen giữ lại hỏi: “Anh đi đâu đấy?”. Nếu như ở ta lâu rồi thì anh ta chỉ cần nói: “À, đi đằng này tý !” là xong và cả hai sẽ đều vui vẻ vì vừa chào nhau một cách thắm thiết.

Đó là trước kia, còn thời đại tốc độ bây giờ thì mọi người cũng chỉ kịp chào nhau một cách gọn nhẹ như Tây, chỉ khi thân mật lắm mới chào hỏi. Chắc các bạn cũng đã nghe chuyện về vị thủ trưởng nọ, khi gặp cấp dưới thường vỗ vai hỏi: ”Cậu tên gì”, “Dạ em vẫn tên cũ”, “Tốt”, “Bố mẹ khỏe cả chứ”, “Dạ, bố em mới mất”, “Tốt”. Đó là câu chuyện vui, nhưng theo tôi, được thế vẫn cảm động hơn là khi chỉ nghe mỗi câu: “Xin chào” hay “Chào cậu”.

Lan man một tý, giờ xin trở lại câu chuyện chào hỏi.

Như trên đã nói, tôi là thầy giáo, mỗi năm giảng dạy cả trăm sinh viên. Mỗi ngày đến trường đều được sinh viên chào. Không phải sinh viên nào cũng chào, nhưng nói chung là nhiều. Số tôi đang dạy chào tôi là đương nhiên, số lạ mặt tự nhiên đến chào là sắp học môn của tôi. Còn đôi khi số quen mặt mà không thấy chào là sắp ra trường.

Họ chỉ chào mà không hỏi. Tôi nghe nói ở ta, sinh viên mà hỏi thầy là tối kỵ. Dốt không nên hỏi, vì sẽ lòi cái dốt của mình ra. Giỏi càng không nên hỏi, vì có thể sẽ lòi cái dốt của thầy ra.

Khi họ chào, tôi cũng chỉ gật đầu đáp lại mà không hỏi, tôi cũng thừa biết, cái mà sinh viên không ưa nhất chính là những câu hỏi thêm của thầy.

Nhưng có một lần, vào một buổi chiều đẹp trời, tôi đang ngồi một mình trong thư viện với tâm trạng vui vẻ. Tôi cũng không nhớ tại sao tôi vui vẻ, có thể là được thủ trưởng khen, cũng có thể là do mới làm xong một bài thơ. Một sinh viên đi ngang qua: “Chào thầy”. Tôi gật đầu chào lại và có lẽ do tâm trạng vui vẻ nên tự nhiên bật ra câu hỏi: “Em đi đâu đấy ?”, “Dạ, em đi trả sách”. Vậy thôi, sinh viên tới thư viện, không mượn sách thì trả sách, không còn gì để nói.

Tuy nhiên, tâm trạng vui vẻ vẫn còn, nên câu hỏi tiếp theo lại bật ra: “Sách gì vậy em?”, “Dạ, cuốn giáo trình của thầy”. Tình huống đã được mở, không ai có thể thờ ơ với sách của mình, nhất là khi tôi nhớ cậu sinh viên này đã qua môn của tôi từ lâu. “Có gì không em ?”, “Dạ, có một chỗ em chưa rõ”.

Tôi mời cậu sinh viên ngồi xuống trình bày. Chỉ mới vài câu tôi đã chợt nhận ra hai chữ viết sai trong giáo trình. Hai chữ sai chết người mà hàng chục năm nay không ai biết, hay không ai nói với tôi. Thực ra, cũng do tôi chép lại từ một giáo trình khác mà không để ý. Có thể giáo trình đó lại sao chép lại từ một giáo trình khác nữa.

Sau buổi ấy, tôi hướng dẫn cậu sinh viên viết một báo cáo nhỏ về vấn đề cậu phát hiện, cũng là dịp để tôi cải chính sai sót của mình. Từ đó tôi cũng quan tâm đến cậu ta hơn. Qua tôi, cậu được gặp gỡ, học hỏi nhiều thầy giáo khác và ngày càng tiến bộ. Tốt nghiệp giỏi, cậu được giữ lại trường rồi dần trở thành một cán bộ giảng dạy bằng cấp cao. Chúng tôi vẫn thường gặp nhau và chào hỏi thân mật. Sau này có lần cậu tâm sự: “Hồi xưa khi đọc sách của thầy, tới chỗ đó, em chưa hiểu nhưng không dám hỏi, tự nghiên cứu mãi mà không ra, định bỏ qua, đi trả sách thì may được gặp thầy. Thầy hỏi, em mới dám nói”.

Tôi vẫn đến trường hàng ngày, vẫn nhận hàng trăm lời chào của sinh viên. Có những em vội vã lên giảng đường, xuống thư viện, quên không chào, thì tôi chủ động chào trước. Thi thoảng, có sinh viên hỏi: “Thầy đi đâu đấy ạ?” Những lúc đó, tôi sung sướng vô cùng.

NGUYEN TAN THONG

NO COMMENTS