Ngăn chặn tội phạm trong thể chế…

0
16

Bắt tạm giam thư ký toà án ở một tỉnh và bắt một điều tra viên ở một tỉnh khác cùng về hành vi nhận hối lộ để giải quyết án cho nhanh chỉ với mức dưới 20 triệu đồng, nó cho thấy sự tha hoá của nhân cách con người và sự rẻ mạt của luật pháp tới thế nào.

Riêng với thư ký bị bắt, đó chỉ là cái bề mặt, vì thư ký gần như không có quyền gì trong giải quyết vụ án, càng không có ảnh hưởng gì tới trong việc ra phán quyết. Những người này chỉ là những nhân vật đứng ra trong các thoả thuận đưa nhận hối lộ mà thôi.

Nhưng cứ bắt như thế, cũng không làm cho tội phạm giảm, nó vẫn cứ tăng lên và người dân vẫn cứ ám ảnh về nền tư pháp ì ạch này. Người ta phải có cơ chế để giải quyết về mặt thể chế, đó mới là gốc rễ vấn đề để không ai bị tha hoá vì nó không tạo cơ hội cho việc đó xảy ra.

Chúng ta chưa bàn tới việc hệ thống toà án thực sự chưa độc lập khỏi hệ thống chính trị và mô hình tổ chức quyền lực nhà nước, nhưng có thể đề xuất vài việc sau trước mắt.

1. Cảnh sát không thực hiện toàn bộ việc điều tra mà phải giao cho công tố viên và cảnh sát chỉ phối hợp và hỗ trợ cho việc điều tra vụ án (khám xét, bắt giữ, truy nã, thu thập chứng cứ, áp dụng các ứng dụng công nghệ hoặc giải pháp đặc thù trong quá trình điều tra); chỉ có những cơ quan cản sát đặc biệt về an ninh mới có nhiệm vụ điều tra sơ bộ và ban đầu. Nhưng đồng thời trao trọng trách điều tra (và giám sát trực tiếp) cho cả các cơ chế khác như Thanh tra, Thám tử, Các đơn vị cảnh sát độc lập (Đội điều tra đặc biệt – không thuộc chính phủ) hoặc Cảnh sát của nhánh tư pháp. Quốc hội cũng cần có lực lượng cảnh sát chuyên biệt để giám sát hoặc trực tiếp tham gia vào vụ án nào đó khi cần thiết.

2. Toà án ra lệnh bắt giữ người. Không thể để cho cảnh sát có quyền này. Vì quyền ngăn chặn quyền tự do (quyền con người) cơ bản của người dân phải do chính toà án thực hiện.

3. Các chứng cứ thu thập phải được gửi cho luật sư để đảm bảo sự tham gia của các cơ chế giám sát và cũng có quyền đánh giá về chứng cứ, hòng làm cho việc điều tra hoặc truy tố sẽ sớm kết thúc nếu bị vi phạm hoặc sẽ được nhanh hơn một khi nó đã đảm bảo giá trị chứng minh cơ bản. Những chứng cứ sẽ được đánh giá tại một phiên toà sơ bộ cho công tố viên bảo vệ (phiên toà chứng cứ). Ban đầu sẽ là phiên toà xác định tội danh. Cuối cùng mới là phiên xử kết tội.

4. Luật sư được tham gia vào mọi vụ án, không kể loại tội danh nào. Trong Bộ luật Tố tụng hình sự luôn loại trừ sự tham gia của luật sư khỏi những tội danh thuộc chương đầu tiên của Bộ luật Hình sự (tội an ninh quốc gia) là chưa đảm bảo quyền được bào chữa (quyền có luật sư) và được xét xử công bằng (quyền được suy đoán vô tội). Hiện nay ta đang hạn chế quyền này với các tội danh đó là sai về mặt nguyên tắc luận lý của luật pháp.

LS LUÂN LÊ

NO COMMENTS