Lệ Thu và “Khi cuộc tình đã chết”

0
116


Lệ Thu tên thật là Bùi Thị Oanh, sinh năm 1943 tại Hải Phòng, nhưng trải qua thời thơ ấu ở Hà Đông. Cô đã kể về gia thế của mình: “Cha tôi trước Cách mạng Tháng Tám làm một chức quan nhỏ ở Hải Phòng. Mẹ tôi là vợ lẽ, sống dưới quyền của bà vợ cả, phải chịu đựng đủ điều. Bà bắt mẹ tôi làm đủ thứ việc. Năm 1953, khi mẹ tôi vào Nam, bố tôi nói không đi vì ông tiếc của cải. Năm 1954, một ngày nọ tôi đi học về, mẹ gọi tôi vào và chỉ nói một câu ngắn gọn: “Thầy con mất rồi!”. Ông bị xử tử trong đợt cải cách ruộng đất…”.

Lệ Thu đến với nghề ca hát hết sức tình cờ vào năm 1959: trong một lần đến phòng trà Bồng Lai nghe nhạc, được sự khuyến khích của bạn bè, cô đã bước lên sân khấu hát ca khúc “Dang dở” (tức “Tà áo xanh”) của nhạc sĩ Đoàn Chuẩn – Từ Linh. Ngay sau khi nghe cô hát, ông chủ phòng trà đã mời cô ký hợp đồng biểu diễn như lời kể của cô: “Lần sắp thi tú tài, nhân dịp sinh nhật một người bạn tổ chức trên sân thượng phòng trà Bồng Lai, mấy cô bạn trong nhóm của tôi thúc: “Ê Oanh, mày lên hát tặng con Liên một bài sinh nhật đi!”.

Tôi liền đứng lên hát bài “Tà áo xanh” (Dang dở) của nhạc sĩ Đoàn Chuẩn. Tự dưng giọng hát tôi lọt tai ông chủ phòng trà. Ông bèn ngỏ lời mời tôi đi hát. Ông thuyết phục tôi: “Em có giọng hát rất hay và lạ. Không cần thức khuya đâu. Em cứ đến đây lúc 8 giờ, hát vài bài rồi 9 giờ về. Cứ nói với mẹ là đến nhà bạn học bài”. Kèm theo đó, ông trả cho tôi một số tiền khá lớn so với hình dung của tôi thời ấy.

Thế là tối tối, tôi giấu mẹ đi hát. Nhiều khi tôi mặc cả đồng phục ở trường đi hát luôn. Khi ông chủ phòng trà hỏi tôi muốn được gọi như thế nào thì cái tên Lệ Thu lập tức bật ra như được định sẵn trong đầu mình. Kỳ thực, tôi cũng biết chữ “lệ” mang nghĩa buồn lắm, là nước mắt và mùa thu cũng sầu không kém. Thế nhưng “lệ” ở đây còn có nghĩa là mỹ lệ, là một mùa thu rất đẹp. Đến giờ tôi vẫn không hiểu tại sao cái tên này lại bật lên một cách tự nhiên như thế…”

Với thời gian, cùng với Khánh Ly, Thái Thanh, Lệ Thu được coi là một trong những giọng ca lớn của nền tân nhạc Việt Nam. Từ năm 1968 đến năm 1971, tiếng hát của cô là một trong những yếu tố thu hút khách đến với các vũ trường như Queen Bee, Tự Do và Ritz. Cô còn tham gia các chương trình ca nhạc trên các đài phát thanh như Đài phát thanh Sàigòn, Đài Quân đội và thu âm nhiều băng nhạc cho các trung tâm sản xuất băng nhạc. Từ ngày sang Mỹ định cư vào năm 1980 cho đến nay, cô vẫn tiếp tục đi hát và được mời trình diễn cùng với các nghệ sĩ Việt Nam ở nhiều nước trên thế giới.

Tuy được coi là người thể hiện thành công nhất các sáng tác của nhạc sĩ Trường Sa, Lệ Thu vẫn để lại dấu ấn rất riêng trên các nhạc phẩm của Trịnh Công Sơn, Phạm Duy, Phạm Đình Chương, Cung Tiến… và nhiều nhạc phẩm từ thời tiền chiến cho đến thời kỳ 1954-1975.

Với nhạc Phạm Đình Chương, Lệ Thu là lựa chọn hàng đầu để trình bày những tình khúc như “Đợi chờ” hay “Khi cuộc tình đã chết”. Trong album nhạc tuyển Phạm Đình Chương thực hiện sau khi ông tạ thế, anh Phạm Thành, trưởng nam của ông, đã chọn Lệ Thu để trình bày ca khúc “Khi cuộc tình đã chết”.

Khi cuộc tình đã chết…
Năm 1969, nhà thơ Du Tử Lê đã viết bài thơ “Lúc người chết” để thể hiện nỗi đau đớn khi nói lên lời từ biệt trước lúc vĩnh viễn xa lìa người yêu. Khi hai người không còn gặp nhau trên những nẻo đường đời và tình yêu đã chết, bóng tối sẽ phủ trùm lên mọi vật và gió nổi lên từ hồn người sẽ như một trận cuồng phong làm tan hoang tất cả mọi thứ trong đời sống. Trận cuồng phong ấy sẽ cuốn theo bao điều đã ám ảnh hồn người suốt một thời gian dài như vầng tóc rối, môi hồng, đôi bàn tay, ngực đầy và hương tình đã nhạt phai… Giữa đêm mưa hiu hắt, lời chia tay với tình yêu cuồng điên một thuở là lời cáo biệt đầy đau đớn khi “đời đã đành chia đôi”:

LÚC NGƯỜI CHẾT 
Hãy mang đi hồn tôi
Một hồn đầy bóng tối
Một hồn đầy hương phai
Một hồn đầy gió nổi 
Hãy mang đi hồn tôi
Một hồn đầy mắt đỏ
Mưa nối liền vai người
Buồn nối liền thân tôi
Tình nối liền nỗi chết 
Hãy mang đi hồn tôi
Một hồn đầy bão rớt
Một hồn đầy điên mê
Một hồn đầy mộ địa 
Hãy mang đi hồn tôi
Một hồn đầy môi người
Một hồn đầy tóc rối
Một hồn đầy máu tươi
Một hồn đầy tay siết
Một hồn đầy ngực thơm
Chân đưa lời cáo biệt 
Hãy mang đi hồn tôi
Một hồn đầy côn trùng
Một hồn đầy tháp chuông
Ngân nga lời báo tử 
Hãy mang đi hồn tôi
Khi cuộc tình đã hết
Còn lời nào cho vui
Còn mắt nào không tủi 
Hãy mang đi hồn tôi
Một hồn đầy trái rụng
Đời đã đời chia đôi
Tình đã tình khốn nhục 
Trước khi người phải chết
Nhớ một lần đêm nay
Mưa đắp mềm vai người
Buồn đắp mềm thân tôi
Quanh ta đời đã lụn.

Nhạc sĩ Phạm Đình Chương đã phổ nhạc bài thơ của Du Tử Lê thành ca khúc “KHI CUỘC TÌNH ĐÃ CHẾT”:

Hãy mang đi hồn tôi 
Một hồn đầy bóng tối 
Một hồn đầy gió nổi 
Một hồn đầy hương phai. 
Hãy mang đi hồn người 
Chân đưa lời cáo biệt 
Mưa nối liền vai người 
Hiu hắt liền đời tôi. 
Khi cuộc tình đã chết 
Còn lời nào cho vui 
Đời đã đành chia đôi. 
Khi cuộc tình đã chết 
Còn mắt nào cho nguôi 
Đời đã đành chia đôi. 
Hãy mang đi hồn tôi 
Đầy tóc rối 
Đầy môi người 
Đầy tay siết 
Đầy ngực thơm 
Đầy bão rớt 
Đầy điên mê. 
Xin nhớ đêm nay 
Xin nhớ đêm nay 
Mưa đắp mềm vai người 
Đắp mềm tình tôi. 
Hãy mang đi hồn tôi 
Một hồn đầy bóng tối 
Một hồn đầy gió nổi 
Một hồn đầy hương phai. 
Hãy mang đi hồn người 
Chân đưa lời cáo biệt 
Mưa nối liền vai người 
Hiu hắt liền đời tôi. 
Khi cuộc tình đã chết 
Còn lời nào cho vui 
Đời đã đành chia đôi. 
Khi cuộc tình đã chết 
Còn mắt nào cho nguôi 
Đời đã đành chia đôi.

HUỲNH DUY LỘC

NO COMMENTS