Điểm cuối của thể chế…

0
125


Bác sĩ Hoàng Công Lương và cựu Viện phó, Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Đà Nẵng Nguyễn Hữu Linh là hai trường hợp tôi đánh giá là những “điển hình ngược” của nền tư pháp Việt Nam. Ở cả hai vụ, điểm cuối của thể chế đang đối phó cảm xúc đám đông thay vì phục vụ nhân dân.

Bác sĩ Lương. Xin nhấn mạnh rằng tôi vẫn coi Hoàng Công Lương là một bác sĩ. Cơ sở của điều đó chính là rất rất nhiều các ý kiến chuyên môn lẫn những chứng lý luật sư đưa ra tại phiên tòa xét xử vụ hệ thống chạy thận gây chết người ở bệnh viện tỉnh Hòa Bình cho thấy anh ấy vô tội. Chính xác hơn, không thể bắt một bác sĩ như Lương (hay bất cứ bác sĩ, người hoạt động nghề y nào) phải chịu trách nhiệm cho việc mình không làm.

Nhưng Lương vẫn bị bắt, vẫn bị tuyên y án. Thứ kết án mà tôi gọi là “kết án tương lai” (xem ở comment)!

Trường hợp của Nguyễn Hữu Linh thì khác hẳn, ở chiều ngược lại. Với 3 camera ghi nhận chứng cứ, có thêm bảo vệ tòa nhà làm nhân chứng và rất nhiều ý kiến phân tích pháp lý nhưng lần lữa mãi thì cuối cùng mới khởi tố hắn ta. (Trong sự chờ đợi đến uất ức của bản thân, tôi vẫn ghi nhận được ít nhất 5 vụ ấu dâm khác từ lúc phát hiện đến lúc khởi tố tên quỷ râu xanh ấy.)

Linh đã bị bắt vì hắn là một trend quá lớn trên mạng xã hội? Hay chính Linh, với kinh nghiệm của mình trong lĩnh vực điều tra, đã suýt xoay được cán cân công lý?

Dù thế nào thì trường hợp của bác sĩ Hoàng Công Lương và tên quỷ râu xanh Nguyễn Hữu Linh đều là những bất cập của thể chế, chứ không chỉ riêng nền tư pháp.

Một thể chế tốt hay một nền tư pháp tốt phải làm được tốt chức năng phòng tội phạm. Nghĩa là các thiết chế, quy định pháp luật đưa ra phải chặt chẽ, đủ tính răn đe. Chứ không phải hệ thống văn bản pháp quy đầy kẽ hở để rồi khi chống các loại tội phạm giống cảnh tự thả gà ra đuổi.

Nói thẳng, đó là những biểu hiện của một nền tư pháp thiếu tính độc lập. Và nó cũng là cơ hội cho những “chuyên gia” thuộc loại ngu dốt nhất hay độc ác nhất lên mặt dạy khôn nhân dân. Họ cố tạo ra những góc nhìn sai về bản chất để cho đám đông tranh cãi và dễ quên đi những bất cập khác cũng đầy nguy hại, thậm chí nguy hại hơn cho xã hội so với vụ “nựng” bé gái trong thang máy. Ví dụ như ký một văn bản xả thải ảnh hưởng đến môi trường, đến hàng nghìn hay thậm chí là hàng triệu người chẳng hạn…

Điểm cuối của thể chế là phục vụ nhân dân chứ không phải dẫn dắt nhân dân đi từ cảm xúc tức giận, chờ đợi, uất ức và cuối cùng là tưởng chừng thỏa mãn khi kẻ phạm tội bị khởi tố. Nghĩa là thay vì để nhân dân tự hào rằng khởi tố một kẻ phạm tội có sự đóng góp đấu tranh của mình; mà phải là cảm giác yên tâm rằng những kẻ phạm tội đã được ngăn ngừa tối đa hành vi và nếu có gây án cũng bị bắt ngay.

Bởi một nền tư pháp dân túy hay nhìn rộng là một thể chế dân túy, không phải thứ đảm bảo cho công bằng xã hội. Mà chỉ là sàn diễn ồn ào của đám đông bị dẫn dắt, trong khi “kẻ đạo diễn” âm thầm thực hiện những phi vụ kinh thiên động địa hơn.

Lần nữa, xin nhắc lại, đám đông có quyền tự hào vì góp phần giải oan cho ai đó hoặc góp phần đưa kẻ phạm tội vào tù. Nhưng đó là thứ tự hào trong bi kịch được tạo ra bởi thể chế tồi và bị dồn nén cảm xúc quá lâu vì “bị bắt cóc” cảm giác công bằng.

Một hội chứng Stockholm* điển hình, nhưng trên diện rộng.

*Hội chứng Stockholm hay quan hệ bắt cóc là thuật ngữ mô tả một loạt những trạng thái tâm lý, trong đó con tin lâu ngày chuyển từ cảm giác sợ hãi, căm ghét sang quý mến, đồng cảm, có thể tới mức bảo vệ và phát triển phẩm chất xấu của kẻ bắt cóc.

MAI QUỐC ẤN

Comment:

Điều nguy hại nhất là vụ chạy điểm. Có rất nhiều phân tích hay nhưng tôi nghĩ những vụ như vậy vẫn tiếp tục trông chờ vào sự anh minh của cá nhân lãnh đạo. Một điều hoàn toàn không tốt. Vẫn phải là cải cách thể chế!

BẮT MỘT “TƯƠNG LAI”

Công an tỉnh Hòa Bình đã ra quyết định khởi tố vụ án và bắt tạm giam bác sĩ Hoàng Công Lương (bác sĩ Khoa Hồi sức tích cực – Đơn nguyên thận nhân tạo bệnh viện đa khoa tỉnh Hòa Bình). Tôi gọi đây là hành động bắt một “tương lai”!

Lý do bắt: “thiếu trách nhiệm, vi phạm nghiêm trọng quy định về khám chữa bệnh. Mặc dù chưa nhận được bàn giao việc sửa chữa bằng văn bản, bác sĩ Lương vẫn tiến hành chạy thận cho các bệnh nhân.” Vụ việc liên quan trực tiếp các bệnh nhân bị sốc phản vệ vào ngày 29/5/2017. Hiện nay 8/18 nạn nhân đã chết!

Tôi vẫn cho rằng bắt bác sĩ Lương chính là bắt một “tương lai”!

Thứ nhất, bác sĩ Lương hoàn toàn có thể tại ngoại điều tra. Căn cứ pháp lý cho việc tại ngoại điều tra khá nhiều. (Hơi dài dòng nhưng tôi tin sẽ có nhanh sau khi các luật sư vào cuộc.)

Thứ hai, Thời điểm bắt bác sĩ Lương là thời điểm đám đông đang sục sôi giận dữ. Đám đông vô thức ấy đã “gợi ý” về một “con dê tế thần”.

Thứ ba, nguồn nước đảm bảo theo tiêu chuẩn để lọc máu (các quá trình lọc và khử khuẩn… xét nghiệm, kiểm định sau khi xử lý…) là trách nhiệm của các khâu kỹ thuật của bệnh viện chứ không chỉ việc riêng bác sĩ Lương. Tất cả quy trình này không phải là việc một người có thể làm được.

Thứ tư, thiết bị máy móc trước và sau khi sửa chữa bảo dưỡng trên giấy tờ được bàn giao thì cũng chỉ là bàn giao về số lượng, chủng loại thiết bị… Không thể coi việc bàn giao ấy (nếu có nguy hiểm chết người) có sai về kỹ thuật lại đổ cho một cá nhân. Đơn giản là dù có hoàn thiện về bàn giao văn bản (bác sĩ Lương thiếu chữ ký) thì những máy móc ấy có chạy, kết quả cũng chỉ có 1: Nạn nhân chết chắc!

Thứ năm, đơn vị cung cấp máy móc và đơn vị bảo trì, sữa chữa máy móc và nhất là hội đồng thẩm định phê duyệt mua máy móc không thể không liên quan trực tiếp đến cái chết các nạn nhân. Đối chiếu kỹ thuật về hồ sơ máy móc, quy trình bảo dưỡng hoặc sửa chữa, quy trình thẩm định chất lượng máy móc sẽ đưa ra nhiều tình tiết mới.

Thứ 6, hoàn cảnh để đưa ra quyết định chạy máy lọc máu của bác sĩ Lương là khi nào? Có cực kỳ khẩn cấp hay không? Và bác sĩ Lương khi quyết định chạy máy có những người khác chứng kiến hay không? Nếu “phạm tội” vì không biết, vì trong tình cảnh không thể không cứu người thì câu chuyện đã qua một hướng khác!

Thứ 7, một chuyện cũ: Khi nhà lang cổ nhất xứ Mường của bảo tàng Không gian Văn hóa Mường bị cháy, dù có nhiều chứng cứ chứng minh có 4 cán bộ trên địa bàn gây ra nhưng công an Hòa Bình không khởi tố các đối tượng này. Hàng loạt đơn kêu cứu gửi đến các nơi tìm công lý nhưng chủ nhân bảo tàng (ông Mường Hiếu) vẫn chờ đợi vô vọng mấy năm nay…. Công an Hòa Bình, có lẽ không nói nhiều về họ! Nhất là cách họ (và VKSND tỉnh Hòa Bình) “mau mắn” khởi tố một bác sĩ mà cơ sở pháp y, cơ sở pháp lý của riêng vụ này còn mù mờ.

Rất nhiều đồng nghiệp đã kêu oan cho bác sĩ Lương. Hội Hồi sức- Cấp cứu cũng có kiến nghị lên Bộ Công an. Vì cú “tạm giam” này đủ chấn động giới y khoa chân chính: Ai cũng có thể bị bắt nếu nhiệt tình cứu người và vô tình chịu hậu quả từ sai sót của kẻ khác!

Bắt tạm giam bác sĩ Lương không chỉ là tạm giam một cá nhân.

Mà là “tạm giam” cả ngành y!

MAI QUỐC ẤN

NO COMMENTS